ગઈકાલે, 14 નવેમ્બરે, વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ હતો. આ દિવસ ડાયાબિટીસ વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. ઇન્ટરનેશનલ ડાયાબિટીસ ફેડરેશન (IDF) અનુસાર, 2024માં વિશ્વભરમાં આશરે 58.9 કરોડ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડિત છે. એવો અંદાજ છે કે 2050 સુધીમાં આ સંખ્યા વધીને 85.3 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
IDF ના “ડાયાબિટીસ એટલાસ 2025” રિપોર્ટ મુજબ, વિશ્વની વસ્તીના 11.1%, અથવા 9માંથી 1 વ્યક્તિ, ડાયાબિટીસથી પીડાય છે. આમાંથી 40%થી વધુ લોકો તેમની સ્થિતિથી અજાણ છે.
ભારતમાં ડાયાબિટીસ એક મહામારી બની રહ્યો છે. ભારતને “વિશ્વની ડાયાબિટીસ રાજધાની” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે અહીં વિશ્વમાં ડાયાબિટીસના દર્દીઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે. ગ્લોબલ હેલ્થ જર્નલ “ધ લેન્સેટ” માં પ્રકાશિત 2023ના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં 10.1 કરોડ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડાય છે.
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) ના એક સર્વે મુજબ, દેશમાં 13.6 કરોડ લોકો (કુલ વસ્તીના 15.3%) પ્રી-ડાયાબિટીસના રોગથી પીડાય છે. આનો અર્થ એ થયો કે તેઓ ડાયાબિટીસના પ્રારંભિક લક્ષણો બતાવી રહ્યા છે. જો આ વ્યક્તિઓ તાત્કાલિક પગલાં નહીં લે, તો તેમાંથી 60% લોકો આગામી પાંચ વર્ષમાં ડાયાબિટીસના દર્દી બની જશે. જોકે, પ્રી-ડાયાબિટીસના રોગનું નિદાન વહેલા થાય, તો માત્ર 20 દિવસના યોગ્ય પ્રયાસથી તેને ઉલટાવી શકાય છે.
તો, આજે કામના સમાચારમાં, આપણે પ્રી-ડાયાબિટીસ વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું. આપણે આ વિશે પણ શીખીશું:
- પ્રી-ડાયાબિટીસ અને ડાયાબિટીસ વચ્ચે શું તફાવત છે?
- પ્રી-ડાયાબિટીસની સ્થિતિને કેવી રીતે ઉલટાવી શકાય?
નિષ્ણાત: ડૉ. અભિનવ કુમાર ગુપ્તા, સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ, એન્ડોક્રિનોલોજી એન્ડ ડાયાબિટીસ, નારાયણા હૉસ્પિટલ, જયપુર
પ્રશ્ન: પ્રી-ડાયાબિટીસ એટલે શું?
જવાબ: પ્રી-ડાયાબિટીસ એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં બ્લડ સુગરનું લેવલ સામાન્ય કરતા વધારે હોય છે પરંતુ ડાયાબિટીસ કરતા ઓછું હોય છે. આને ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસનો પ્રારંભિક તબક્કો ગણી શકાય.
આ સ્થિતિમાં, સ્વાદુપિંડ ઇન્સ્યુલિન ઉત્પન્ન કરે છે, પરંતુ શરીરના કોષો આ ઇન્સ્યુલિન પ્રત્યે યોગ્ય રીતે પ્રતિક્રિયા આપતા નથી. આને ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર કહેવામાં આવે છે. આના કારણે ગ્લુકોઝ કોષોમાં પ્રવેશવાને બદલે લોહીના પ્રવાહમાં રહે છે, જેના કારણે લોહીમાં શર્કરાનું લેવલ વધે છે.