રાજ્યસભાને સંસદના ઉપલા ગૃહ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પરંતુ છેલ્લા ૧૨ વર્ષમાં, અહીં પહોંચેલા સાંસદોનું નાણાકીય ચિત્ર ઝડપથી બદલાયું છે. એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સના ડેટા દર્શાવે છે કે જુદા જુદા વર્ષોમાં ૧૦૦ કરોડથી વધુની જાહેર કરેલી સંપત્તિ ધરાવતા સાંસદોની સંખ્યા વધી રહી છે. ૨૦૧૪માં, આવા ચાર સાંસદ હતા, ૨૦૧૮માં આ સંખ્યા વધીને છ, ૨૦૨૪માં ૩૧ અને જૂન ૨૦૨૬માં આ આંકડો હજુ પણ ૩૧ છે. આ ડેટા ચૂંટણી સોગંદનામામાં જાહેર કરેલી સંપત્તિ પર આધારિત છે.
એડીઆર અને નેશનલ ઇલેક્શન વોચના જૂન ૨૦૨૬ના અહેવાલમાં ૨૩૩ વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદોમાંથી ૨૨૬નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. પશ્ચિમ બંગાળમાં ચાર બેઠકો ખાલી હતી, અને ત્રણ સાંસદો (દેવેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહ, જી.સી. ચંદ્રશેખર અને એસ. સેલ્વાગણપતિ) ના સોગંદનામા ઉપલબ્ધ ન હોવાને કારણે તેનું વિશ્લેષણ થઈ શક્્યું ન હતું. અહેવાલ મુજબ, ૨૨૬ સાંસદોમાંથી ૩૧, અથવા ૧૪%, પાસે ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની સંપત્તિ છે. આનો અર્થ એ થયો કે લગભગ દરેક સાતમા સાંસદ આ શ્રેણીમાં આવે છે.
માત્ર આટલું જ નહીં, બધા ૨૨૬ સાંસદોની સરેરાશ જાહેર કરેલી સંપત્તિ ૧૧૫.૨૫ કરોડ છે. આ સરેરાશ રાજ્યસભાની ઉચ્ચ નાણાકીય પ્રોફાઇલ દર્શાવે છે, જોકે ખૂબ જ ઊંચી સંપત્તિ ધરાવતા કેટલાક સાંસદો સરેરાશ પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે.
પક્ષવાર આંકડા મુજબ, ૧૦૭ ભાજપના સાંસદોમાંથી ૭, અથવા ૭%, એ ૧૦૦ કરોડથી વધુની સંપત્તિ જાહેર કરી છે. ૨૯ કોંગ્રેસના ૬, અથવા ૨૧%, આ શ્રેણીમાં આવે છે. ચારમાંથી બે (૫૦%) વાયએસઆરસીપી સાંસદો, ચારમાંથી બે (૫૦%) ટીડીપી સાંસદો, ત્રણમાંથી બે (૬૭%) બીઆરએસ સાંસદો, અને ચારમાંથી બે (૫૦%) એનસીપી સાંસદોએ ૧૦૦ કરોડથી વધુની સંપત્તિ જાહેર કરી છે. વધુમાં, ચાર સ્વતંત્ર સાંસદો (૧૦૦%) પાસે પણ ૧૦૦ કરોડથી વધુની સંપત્તિ છે.
૨૦૨૬ના ડેટા અનુસાર, તેલંગાણાના સાંસદ ડા. બંદી પાર્થસારથી રેડ્ડી સૌથી વધુ જાહેર કરેલી સંપત્તિ બીઆરએસના છે. તેમની કુલ સંપત્તિ આશરે ૫,૩૦૦ કરોડ છે. તેમના પછી પંજાબ (અગાઉ આપ સાથે) ના ભાજપના રાજિન્દર ગુપ્તા આશરે ૫,૦૫૩ કરોડની સંપત્તિ સાથે બીજા ક્રમે છે, અને તેલંગાણાના કોંગ્રેસના ડા. અભિષેક મનુ સિંઘવી આશરે ૨,૫૫૮ કરોડની સંપત્તિ સાથે ત્રીજા ક્રમે છે.
ચોથા ક્રમે સમાજવાદી પાર્ટીના જયા અમિતાભ બચ્ચન (૧,૫૭૮ કરોડ) છે, ત્યારબાદ ઝારખંડના સ્વતંત્ર સાંસદ નથવાણી પરિમલ (૭૫૫ કરોડ) છે. અપક્ષ સાંસદ કપિલ સિબ્બલ ૬૦૮ કરોડની સંપત્તિ સાથે સાતમા ક્રમે છે.
રાજ્યવાર આંકડા પણ રસપ્રદ છે. તેલંગાણાના સાતમાંથી ચાર સાંસદો, એટલે કે ૫૭%, અને આંધ્રપ્રદેશના ૧૧માંથી પાંચ સાંસદો, એટલે કે ૪૫%, એ ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની સંપત્તિ જાહેર કરી છે. ઓડિશામાં દસમાંથી ત્રણ (૩૦%) સાંસદો, પંજાબમાં સાતમાંથી બે (૨૯%) સાંસદો અને ગુજરાતમાં ૧૧માંથી બે (૧૮%) સાંસદો આ શ્રેણીમાં છે. ઉત્તર પ્રદેશના ૩૧ સાંસદોમાંથી ચાર (૧૩%), મહારાષ્ટ્રના ૧૯માંથી ત્રણ (૧૬%) અને તમિલનાડુના ૧૮માંથી બે સાંસદો (૧૧%) પાસે ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની સંપત્તિ છે. વધુમાં, હરિયાણા, કર્ણાટક, કેરળ, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને ઝારખંડમાં દરેકનો એક સાંસદ ૧૦૦ કરોડ રૂપિયાના ક્લબમાં છે.
તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશના ૧૮ સાંસદોની કુલ જાહેર કરેલી સંપત્તિ આશરે ૧૦,૨૫૯ કરોડ (તેલંગાણાઃ ૮,૩૧૦ કરોડ + આંધ્રપ્રદેશઃ ૧,૯૪૯ કરોડ) છે, જે ૨૨૬ સાંસદોની કુલ સંપત્તિના આશરે ૩૯% છે, જે આશરે ૨૬,૦૪૭ કરોડ થાય છે.
૨૦૨૬માં સરેરાશ જાહેર કરેલી સંપત્તિ વધીને ૧૧૫.૨૫ કરોડ થઈ ગઈ છે.એડીઆર ડેટા અનુસાર, રાજ્યસભાના સાંસદોની સરેરાશ જાહેર કરેલી સંપત્તિ ૨૦૧૮ (૫૫.૬૨ કરોડ) ની સરખામણીમાં બમણી થઈ ગઈ છે. ૧૦૦ કરોડથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા સાંસદોની સંખ્યા પણ વધીને ૩૧ થઈ ગઈ છે.
આ ચિત્રનો અર્થ એ નથી કે રાજ્યસભા સુધી પહોંચવામાં એકમાત્ર પરિબળ પૈસા છે. સાંસદોની સંપત્તિ વિવિધ વ્યવસાય, વ્યાવસાયિક અને કૌટુંબિક પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવે છે. જો કે, ડેટા દર્શાવે છે કે રાજ્યસભાના વર્તમાન સભ્યપદમાં અત્યંત શ્રીમંત વ્યક્તિઓની હાજરી એક મહત્વપૂર્ણ પેટર્ન બની ગઈ છે.