ભારતના મુખ્ય શહેરો – દિલ્હી, ગુરુગ્રામ, નોઇડા, મુંબઈ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે – માં મોટાભાગની કચેરીઓ ૫-દિવસના કાર્ય સપ્તાહના સમયપત્રકને અનુસરે છે. જોકે, કામના ભારણમાં વધારો થવાને કારણે, કર્મચારીઓ અઠવાડિયામાં ફક્ત ચાર દિવસ કામ કરવા માંગે છે અને ત્રણ દિવસની રજા રાખવા માંગે છે. જાપાન, સ્પેન અને જર્મની જેવા કેટલાક દેશોમાં, કંપનીઓ ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહના સમયપત્રક સાથે પ્રયોગ કરી રહી છે. પરંતુ શું ભારતમાં આ શક્ય છે? શું ગયા મહિને શ્રમ કાયદામાં થયેલા ફેરફારો ભારતમાં ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહને મંજૂરી આપશે? અને સૌથી અગત્યનું, શું તમારી કંપની તેને મંજૂરી આપશે?
૧૨ ડિસેમ્બરના રોજ, શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે ઠ પર પોસ્ટ કરી. આ પોસ્ટમાં, મંત્રાલયે ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહની શક્યતાની પુષ્ટિ કરી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે નવા શ્રમ કાયદા મહત્તમ કાર્ય કલાકો દર અઠવાડિયે ૪૮ કલાક સુધી મર્યાદિત કરે છે. તેની ’માયથબસ્ટર’ પોસ્ટમાં, શ્રમ મંત્રાલયે એવી શરતો સમજાવી જે ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહને શક્ય બનાવશે. શ્રમ મંત્રાલય જણાવે છે કે સુધારેલા શ્રમ સંહિતા ૧૨ કલાકના કાર્ય સપ્તાહના સમયપત્રકને લવચીક બનાવવાની મંજૂરી આપે છે, જેનાથી અઠવાડિયાના બાકીના ત્રણ દિવસ પેઇડ રજાઓ મળે છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ કંપની ૧૨ કલાકની શિટ માટે સંમત થાય છે, તો કર્મચારીઓએ અઠવાડિયામાં ફક્ત ચાર દિવસ કામ કરવું પડશે, બાકીના ત્રણ દિવસની રજા સાથે.
શ્રમ મંત્રાલય જણાવે છે કે ૧૨ કલાકની શિટમાં કર્મચારીઓ માટે બ્રેક અથવા સ્પ્રેડ-ઓવરનો પણ સમાવેશ થશે. જો કોઈ કંપની કે ઓફિસ તમને ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહમાં દિવસમાં ૧૨ કલાકથી વધુ કામ કરવાનું કહે છે, તો શું તમને વધારાની ચુકવણી મળશે? આ પ્રશ્ર્નના જવાબમાં, શ્રમ મંત્રાલય જણાવે છે કે અઠવાડિયામાં મહત્તમ કામના કલાકો ૪૮ છે, અને કંપનીએ દૈનિક કલાકો કરતાં વધુ ઓવરટાઇમ માટે બમણી રકમ ચૂકવવી પડશે.
ભારત સરકારના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે ૨૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ ૨૯ જૂના શ્રમ કાયદા રદ કર્યા અને ચાર નવા શ્રમ સંહિતા લાગુ કર્યા. સરકારે જણાવ્યું હતું કે વિવિધ પ્રકારના કર્મચારીઓના કાર્યસ્થળના અધિકારોમાં ફેરફાર કરવા માટે નવા શ્રમ સંહિતા લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા. આ કોડ્સમાં વેતન કોડ ૨૦૧૯, ઔદ્યોગિક સંબંધો કોડ ૨૦૨૦, સામાજિક સુરક્ષા કોડ ૨૦૨૦ અને વ્યવસાયિક સલામતી, આરોગ્ય અને કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ કોડ ૨૦૨૦ શામેલ છે.