કોંગ્રેસ નેતા જયરામ રમેશે શુક્રવારે ગ્રેટ નિકોબાર આઇલેન્ડ પ્રોજેક્ટ અંગે પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવને પત્ર લખ્યો. તેમાં, તેમણે પારદર્શિતાના અભાવનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને ભાર મૂક્યો કે પ્રોજેક્ટના વિવિધ પાસાઓ માટે પર્યાવરણીય અસર મૂલ્યાંકન સ્પષ્ટપણે અપૂરતા છે.
યાદવને લખેલા પોતાના નવા પત્રમાં, ભૂતપૂર્વ પર્યાવરણ મંત્રીએ કહ્યું, “૩ જૂન, ૨૦૨૬ ના મારા પત્રના જવાબમાં ૧૩ જૂન, ૨૦૨૬ ના તમારા પ્રતિભાવ માટે હું તમારો ખૂબ ખૂબ આભાર માનું છું, જાકે તે નિરાશાજનક અને અસંતોષકારક હતું. મને દુઃખ થાય છે કે ગ્રેટ નિકોબાર આઇલેન્ડ પ્રોજેક્ટના વિવિધ પાસાઓના પર્યાવરણીય પ્રભાવ મૂલ્યાંકન સ્પષ્ટપણે અપૂરતા છે. તે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકાથી ઘણા ઓછા છે.”
રમેશે જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દાઓનો તેમના અગાઉના પત્રોમાં વિગતવાર ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જેનો યાદવ પાસે “કોઈ અર્થપૂર્ણ પ્રતિભાવ” નહોતો. કોંગ્રેસના નેતા રમેશે કહ્યું, “તમે કહો છો કે પર્યાવરણીય મંજૂરીની શરત તરીકે સતત દેખરેખ ફરજિયાત છે. આ સંદર્ભમાં, હું તમારા વિચારણા માટે નીચે મુજબ રજૂ કરવા માંગુ છું. દર છ મહિને અનુપાલન અહેવાલો જાહેર કરવા જાઈએ. જા કે, માર્ચ ૨૦૨૪ થી આવો કોઈ અનુપાલન અહેવાલ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યો નથી. પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગ સમિતિની બેઠકોના મિનિટ્સ મીટિંગ પછી ઘણા મહિનાઓ પછી અપલોડ કરવામાં આવી રહ્યા છે.”
તેમણે જણાવ્યું હતું કે પર્યાવરણીય મંજૂરી ૧૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૨ ના રોજ મંજૂરી મળ્યાના ૧૫ દિવસની અંદર સંરક્ષણ અને શમન યોજનાઓ સબમિશન કરવાનું ફરજિયાત બનાવે છે, પરંતુ આ યોજનાઓ પણ જાહેરમાં ઉપલબ્ધ નથી. રમેશે સમજાવ્યું કે આમાં વાઇલ્ડલાઇફ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઈન્ડિયા, સલીમ અલી ઓર્નિથોલોજિકલ સેન્ટર, ઝૂઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા, બોટનિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા, નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઓશનોગ્રાફી, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ફોરેસ્ટ મેનેજમેન્ટ, અને આંદામાન અને નિકોબાર ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા તૈયાર કરાયેલ યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
કોંગ્રેસના નેતાએ કહ્યું, “આમાંથી કેટલીક સંસ્થાઓને પર્યાવરણીય મૂલ્યાંકન સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવેલા સૂચનોને સમાવિષ્ટ કરીને દેખરેખ અને શમન યોજનાઓ માટે સુધારેલા દરખાસ્તો સબમિટ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું. આ યોજનાઓ જાહેરમાં પણ ઉપલબ્ધ નથી.” વધુમાં, રમેશે દલીલ કરી, તે ઓછામાં ઓછું વિચિત્ર છે કે આવી યોજનાઓ સંબંધિત સમિતિના મૂલ્યાંકન પછી સબમિટ કરવામાં આવી હતી, જેનાથી તેમની પર્યાપ્તતા અને વિશ્વસનીયતા પર શંકા ઉભી થાય છે.
રમેશે કહ્યું, “જે બાબતો હું જાહેર કરવાની માંગ કરી રહ્યો છું તે કોઈપણ રીતે કહેવાતા વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્યોની સિદ્ધિમાં અવરોધ નથી લાવતી જે હવે ગ્રેટ નિકોબાર આઇલેન્ડ પ્રોજેક્ટનો આધાર છે. તેના પર્યાવરણીય પ્રભાવ મૂલ્યાંકન અને તેના ગંભીર ઇકોલોજીકલ પરિણામો વિશેની વાજબી ચિંતાઓ અંગેના ગંભીર પ્રશ્નો તમારા ટાળી શકાય તેવા પ્રતિભાવોને કારણે ઉકેલાયા નથી અને વણઉકેલાયેલા છે.”
તેમણે કહ્યું, “અહેવાલો, અભ્યાસ અને યોજનાઓ છુપાવવા માટે અપનાવવામાં આવતી અસાધારણ અસ્પષ્ટતા મારા માટે સમજવી અશક્ય છે.” બુધવારે, કોંગ્રેસ પાર્ટીએ પ્રોજેક્ટ અંગે સરકાર પર હુમલો કરતા કહ્યું કે ગલાથિયા ખાડી ખાતે ટ્રાન્સશિપમેન્ટ બંદર પર્યાવરણીય વિનાશનું કારણ બનશે અને કોરલ રીફને નુકસાન પહોંચાડશે. રમેશે આ પ્રોજેક્ટ અંગે સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહને બે પત્રો પણ લખ્યા છે, જેમાં તેમને આઇએનએસ બાઝ રનવેના સંપૂર્ણ વિસ્તરણના અસ્વીકાર પર પુનર્વિચાર કરવા વિનંતી કરી છે. યાદવને લખેલા પત્રોમાં, કોંગ્રેસના નેતાએ પ્રોજેક્ટના એકંદર પર્યાવરણીય અસર મૂલ્યાંકનના સ્પષ્ટપણે શંકાસ્પદ સ્વભાવ પર પ્રકાશ પાડ્યો છે. સરકાર જીએનઆઇ પ્રોજેક્ટ હેઠળ આંતરરાષ્ટÙીય કન્ટેનર ટ્રાન્સશિપમેન્ટ પોર્ટ, નાગરિક-કમ-નૌકાદળ એરપોર્ટ, ટાઉનશીપ અને પાવર પ્લાન્ટ બનાવવાની યોજના ધરાવે છે.
કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું છે કે સરકારનો દાવો કે આ પ્રોજેક્ટ સંરક્ષણ અને કાર્ગો પોર્ટ સાથે સંબંધિત છે તે જુઠ્ઠાણું છે, અને આરોપ લગાવ્યો છે કે તેનો હેતુ ખરેખર એક ઉદ્યોગપતિને ફાયદો પહોંચાડવાનો છે જેથી તે ભારતની સૌથી કિંમતી ઇકોલોજીકલ ભૂમિ પર હોટલ અને કેસિનો બનાવી શકે. ગાંધીએ આ મહિનાની શરૂઆતમાં એપ્રિલના અંતમાં આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓની તેમની મુલાકાતના આધારે ૧૬ મિનિટથી વધુનો વિડિઓ પણ બહાર પાડ્યો હતો અને લોકોને સરકારને કહેવા માટે એક અરજી પર હસ્તાક્ષર કરવા વિનંતી કરી હતી કે “આપણે લોભ કરતાં પર્યાવરણ પસંદ કરીએ છીએ”.