દિલ્હી હાઈકોર્ટનો વિદેશી નાગરિકો પર મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો, માન્ય વિઝા હોવાને કારણે ભારતમાં પ્રવેશની ગેરંટી નથી

કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત માન્ય વિઝા હોવાને કારણે વિદૃેશી નાગરિકને ભારતમાં પ્રવેશવાનો અધિકાર મળતો નથી.

દિલ્હી હાઈકોર્ટે જણાવ્યું છે કે માન્ય વિઝા હોવાને કારણે ભારતમાં પ્રવેશની ગેરંટી નથી. સરકાર અને ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ પાસે વિદૃેશી નાગરિકને પ્રવેશ આપવા અથવા નકારવાનો અધિકારક્ષેત્ર છે. આ કેસમાં તુર્કમેનિસ્તાનની એક મહિલાનો સમાવેશ થાય છે. તેણી પાસે ભારતમાં માન્ય બિઝનેસ વિઝા હતો. તે ૨૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ તેના પતિ સાથે દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર પહોંચી હતી. તેના પતિને ભારતમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ તે જ દિવસે મહિલાને ઇમિગ્રેશન કાઉન્ટર પર રોકી દૃેવામાં આવી હતી અને તેને તુર્કમેનિસ્તાન પરત મોકલી દૃેવામાં આવી હતી.

મહિલાએ હાઇકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે તેને પ્રવેશ નકારવાનું કારણ જણાવવામાં આવ્યું ન હતું. તેણીએ એવી પણ દલીલ કરી હતી કે જ્યારે તેના પતિને તે જ લાઇટમાં ભારત મુસાફરી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી ત્યારે તેને પ્રવેશ નકારવો ખોટું હતું.

કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત માન્ય વિઝા હોવાને કારણે વિદૃેશી નાગરિકને ભારતમાં પ્રવેશવાનો અધિકાર મળતો નથી. વિઝા આપવો અને પ્રવેશ આપવો એ બે અલગ અલગ બાબતો છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને કાયદૃો અને વ્યવસ્થાની િંચતાઓને કારણે ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ વિદૃેશી નાગરિકને પ્રવેશ નકારી શકે છે.

સરકારે જણાવ્યું હતું કે મહિલાએ ૨૦૨૫ માં ૪૭ વખત ભારતની યાત્રા કરી હતી. તેની મોટાભાગની યાત્રાઓ એક થી ત્રણ દિૃવસની હતી. તે બિઝનેસ અને મેડિકલ વિઝા પર ભારત આવી હતી. અધિકારીઓના મતે, તેની મુસાફરી પેટર્ન અંગે પ્રશ્ર્નો ઉભા થયા હતા. પૂછપરછ દરમિયાન, અધિકારીઓને તેમના ભારત આવવાના હેતુ, તેમની પ્રવૃત્તિઓ અને તેમના વ્યવસાય ઇતિહાસ સંબંધિત પ્રશ્ર્નોના જવાબો અસંતોષકારક લાગ્યા.

કેટલીક ગુપ્ત માહિતી પણ સીલબંધ પરબિડીયુંમાં કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે આ દસ્તાવેજોની સમીક્ષા કરી. આમાં મહિલાની વ્યક્તિગત માહિતીમાં વિસંગતતાઓ, બિઝનેસ કાર્ડ અને આમંત્રણ પત્રનો અભાવ, તેમના વતનમાં તેમના વ્યવસાય સંબંધિત માહિતી પૂરી પાડવામાં અસમર્થતા અને ખોટો મોબાઇલ નંબર શામેલ હતો. કોર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, મહિલાએ બિઝનેસ વિઝા મેળવ્યો હતો પરંતુ પોતાને ગૃહિણી તરીકે ઓળખાવી હતી.

ન્યાયાધીશ અમિત મહાજને જણાવ્યું હતું કે વિદૃેશી નાગરિકને ભારતમાં પ્રવેશવાનો ચોક્કસ કાનૂની અધિકાર નથી જે કોર્ટ દ્વારા લાગુ કરી શકાય. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ જ‚રી તપાસ કરી શકે છે અને કાયદૃા હેઠળ, વિદૃેશી નાગરિકને પ્રવેશ નકારી શકે છે, ભલે તેમની પાસે વિઝા હોય. કોર્ટે એમ પણ કહૃાું હતું કે વિદૃેશી નાગરિકનો ભારતમાં પ્રવેશ સરકારી સત્તાનો વિષય છે. ખાસ કરીને જ્યારે કેસમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને કાયદૃો અને વ્યવસ્થા સંબંધિત ગુપ્ત માહિતીનો સમાવેશ થાય છે, ત્યારે કોર્ટ સામાન્ય રીતે સંબંધિત અધિકારીના મૂલ્યાંકન માટે તેના ચુકાદાને બદલી શકતી નથી.

મહિલાએ એમ પણ કહૃાું કે તેના પતિને ભારતમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ તેને રોકવામાં આવી હતી. કોર્ટે કહૃાું કે ફક્ત એટલા માટે કે તેઓ એક જ લાઇટમાં હતા અને તેના પતિને પ્રવેશ આપવામાં આવ્યો હતો તે સાબિત કરતું નથી કે તેમના કેસ દૃરેક બાબતમાં સમાન હતા. સરકારે મહિલા કરતાં અલગ માહિતી અને િંચતાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો. આ પછી, દિૃલ્હી હાઈકોર્ટે મહિલાની અરજી ફગાવી દૃીધી, અને કહૃાું કે મહિલા સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ કે તેના કોઈપણ કાનૂની અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થયું છે.