ભારતને અફઘાનિસ્તાન સુધી પહોંચવા માટે એક નવો રૂટ મળ્યો છે. ચાબહાર-ઝાહેદાન રેલ્વે લિંક, જેને ઈરાને પૂર્ણ જાહેર કરી છે, આગામી ત્રણથી ચાર મહિનામાં ખુલવાની તૈયારીમાં છે. આ જાહેરાત સાથે, ભારત માટે લગભગ એક દાયકાથી અટકેલી આશાઓ ફરી જીવંત થઈ છે, જેના કારણે આગામી દિવસોમાં માત્ર અફઘાનિસ્તાન જ નહીં, પરંતુ મધ્ય એશિયા અને પૂર્વી રશિયામાં પણ માલસામાનની અવરજવર ઘણી સરળ બની ગઈ છે.
એક અંગ્રેજી અખબારના અહેવાલ મુજબ, ઈરાને ૭૩૦ કિલોમીટર લાંબી ચાબહાર-ઝાહેદાન રેલ્વે લાઇન પર કામ પૂર્ણ કરવાની જાહેરાત કરી છે. ભારત માટે, આ માત્ર પડોશી અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા અને રશિયા માટે એક નવો માર્ગ નથી, પરંતુ તે એક વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ માર્ગ પણ સાબિત થશે. ઈરાની શહેર ઝાહેદાન માત્ર ઈરાન-અફઘાનિસ્તાન સરહદ પર જ નથી પરંતુ પાકિસ્તાનની સરહદ પણ છે, જે માર્ગને બાયપાસ કરવા માટે ભારત રાહ જોઈ રહ્યું હતું.
અહેવાલો અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ વર્ષોથી કામમાં છે, અને ત્રણથી ચાર મહિનામાં તેનું સંચાલન શરૂ થવાથી ભારત અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રના દેશો માટે મધ્ય એશિયાના તે બધા દેશોમાં મુસાફરી સરળ બનશે જે જમીનથી ઘેરાયેલા છે અને સમુદ્રથી ઘેરાયેલા નથી.
ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કયાન બ્રિક્સ સમિટ માટે ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા અને તેમણે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય મુદ્દાઓ પર વાટાઘાટો કરી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન, ઈરાનના ચાબહાર બંદર પર ભારતના અધિકારોનું રક્ષણ પણ ચર્ચા માટેનો મુખ્ય એજન્ડા મુદ્દો હતો. ચાબહાર-ઝાહેદાન રેલ્વે લિંક એ જ પ્રોજેક્ટનો સિલસિલો છે.
ઈરાની અધિકારીઓ હવે રેલ્વે લાઇનના અંતિમ સલામતી નિરીક્ષણમાં રોકાયેલા છે, અને બધી સલામતી મંજૂરીઓ મળતાની સાથે જ ટ્રેનો લાઇન પર દોડવાનું શરૂ કરશે.
ઈરાને આ પ્રોજેક્ટ એવા સમયે પૂર્ણ કર્યો જ્યારે તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે યુદ્ધમાં છે, અને તેનું ચાબહાર પોર્ટ પહેલેથી જ યુએસની તપાસ હેઠળ છે.
ચાબહાર બંદરના સંચાલન અંગે ભારત ઈરાની સરકાર અને તેના પોર્ટ ઓથોરિટી સાથે સતત સંપર્કમાં છે. ભારત ચાબહાર બંદર પર અમેરિકાના પ્રતિબંધો હટાવ્યા પછી તેનું સંચાલન પોતાના હાથમાં લેવા માંગે છે, અને પોર્ટ ઓથોરિટી સાથેની ચર્ચામાં આ એક મુખ્ય મુદ્દો છે.
ચાબહાર-ઝાહેદાન રેલ લિંક વિશે મુખ્ય મુદ્દાઓ ચાબહાર-ઝાહેદાન રેલ લાઇન ઓમાનના અખાત પર ઈરાનના ચાબહાર બંદરને તેના દક્ષિણપૂર્વીય શહેર ઝાહેદાન સાથે જોડે છે, જે અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન સરહદને અડીને આવેલું છે.
શરૂઆતમાં આ રૂટ ફક્ત ૬૨૮ કિલોમીટર લાંબો હતો.
શરૂઆતમાં ભારત આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ હતું અને મે ૨૦૧૬ માં ઈરાન સાથે એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
જોકે, રાજદ્વારી વ્યૂહરચના તરીકે, ભારતે કોઈપણ રોકાણ અથવા સંસાધનો પ્રતિબદ્ધ કરતા પહેલા પોતાને ચાબહાર બંદર સુધી મર્યાદિત રાખ્યા હતા.
૭ મે, ૨૦૨૦ ના રોજ, ઈરાને આ રેલ્વે લાઇન પર ટ્રેક નાખવાનું શરૂ કર્યું.
આ માર્ગ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા માટે વૈકÂલ્પક માર્ગ પૂરો પાડે છે, જેનાથી પાકિસ્તાનમાંથી પસાર થવાની જરૂરિયાત દૂર થાય છે.આ રેલ માર્ગ ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્તર-દક્ષિણ પરિવહન કોરિડોર સાથે જાડાય છે.
આનો વિચાર કરોઃ જો ઈરાનમાં ચાબહાર ભારતનો અફઘાનિસ્તાનનો દરિયાઈ પ્રવેશદ્વાર છે, તો ઝાહેદાન અફઘાનિસ્તાનમાં પ્રવેશવા માટે એક મુખ્ય રેલ્વે પ્રવેશદ્વાર બનશે.