સાઉદી અરેબિયાએ મદીના ક્ષેત્રમાં આશરે ૧૧૦ મિલિયન ટનના મોટા ઓર ભંડારની શોધની જાહેરાત કરી છે. આ ભંડારમાં યુરેનિયમ ઉપરાંત દુર્લભ પૃથ્વી ખનીજાનો પણ નોંધપાત્ર જથ્થો છે. સાઉદી ઉર્જા પ્રધાન પ્રિન્સ અબ્દુલ અઝીઝ બિન સલમાને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી પરિષદમાં આ જાહેરાત કરી. આ શોધ એવા સમયે થઈ છે જ્યારે સાઉદી અરેબિયા અને અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ ઉર્જા અને વ્યૂહાત્મક ખનીજા પર સહયોગ સતત વધી રહ્યો છે. પરિણામે, આ શોધને સાઉદી અરેબિયા માટે આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક બંને રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
અરબ ન્યૂઝ અનુસાર, સાઉદી ઉર્જા પ્રધાને જણાવ્યું હતું કે મદીનામાં જબલ સૈયદ પ્રોજેક્ટમાં હાથ ધરવામાં આવેલા ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણો અને શોધમાં આશરે ૧૧૦ મિલિયન ટન અયસ્ક સંસાધનોનો અંદાજ છે. આ અયસ્કમાં દુર્લભ ખનિજાનો નોંધપાત્ર જથ્થો છે, ખાસ કરીને ભારે દુર્લભ ખનિજાનો નોંધપાત્ર ભંડાર છે. વધુમાં, મજબૂત યુરેનિયમ સંભાવનાઓ ઓળખવામાં આવી છે. મંત્રીએ આઇએઇએ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું હતું કે જબાલ સૈયદ ખાતે સંશોધન અને ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય અભ્યાસોમાં અંદાજે ૧૧૦ મિલિયન ટન ઓર સંસાધનો હોવાનો અંદાજ છે.
સાઉદી અરેબિયા દ્વારા આ જાહેરાત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે થોડા મહિના પહેલા જ અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયાએ નાગરિક પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સહયોગને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપ્યું હતું. ૨૨ જુલાઈના રોજ, યુએસ ઉર્જા સચિવ ક્રિસ રાઈટ અને સાઉદી ઉર્જા મંત્રી પ્રિન્સ અબ્દુલઅઝીઝ બિન સલમાને એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. યુએસ ઉર્જા વિભાગ અનુસાર, આ કરારો દાયકાઓ સુધી ચાલતી બહુ-અબજ ડોલરની ભાગીદારી માટે કાનૂની પાયો નાખે છે. તેઓ અમેરિકન કંપનીઓને સાઉદી અરેબિયાના નાગરિક પરમાણુ ઊર્જા કાર્યક્રમમાં વધુ ઍક્સેસ પણ પ્રદાન કરશે.
સાઉદી ઉર્જા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે નવેમ્બર ૨૦૨૫માં ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનની અમેરિકા મુલાકાત બાદ આ ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક ખનિજ સંશોધન અને સહયોગને વધુ વેગ મળ્યો. આ મુલાકાત દરમિયાન, બંને દેશો મહત્વપૂર્ણ ખનિજા, ધાતુઓ અને સપ્લાય ચેઇન પર સહયોગ વધારવા સંમત થયા હતા. સાઉદી રાજ્યની માલિકીની ખાણકામ કંપની, મા’અદ્દીન અને યુએસ કંપની, એમપી મટિરિયલ્સ વચ્ચે પણ ભાગીદારી સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. જબલ સૈયદ મદીના ક્ષેત્રમાં જેદ્દાહથી લગભગ ૩૫૦ કિલોમીટર ઉત્તરપૂર્વમાં સ્થિત છે. આ વિસ્તાર પહેલાથી જ તેના વિશાળ અને મૂલ્યવાન દુર્લભ પૃથ્વી ભંડાર માટે જાણીતો છે.
યુએસ અને સાઉદી અરેબિયાએ મહત્વપૂર્ણ ખનિજા, ધાતુઓ અને યુરેનિયમ પર સહયોગ માટે એક વ્યૂહાત્મક માળખું સ્થાપિત કર્યું છે. આ કરાર હેઠળ, યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સ સાઉદી અરેબિયામાં બાંધવામાં આવનાર નવા દુર્લભ પૃથ્વી પ્રક્રિયા પ્લાન્ટના ખર્ચના ૪૯ ટકા આવરી લેવા સંમત થયા છે. સાઉદી કંપની મા’અદ્દીન આ પ્રોજેક્ટમાં ૫૧ ટકા નિયંત્રણ હિસ્સો ધરાવશે. યુએસ કંપની એમપી મટિરિયલ્સ પણ ભાગીદાર છે. એમપી મટિરિયલ્સ એકમાત્ર યુએસ કંપની છે જે હાલમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં દુર્લભ પૃથ્વી ખાણ અને પ્રક્રિયા પ્લાન્ટ ચલાવે છે.
સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ દ્વારા કરવામાં આવેલા વિશ્લેષણ મુજબ, સાઉદી ઉદ્યોગ અને ખનિજ સંસાધનો મંત્રાલય અને રાજ્યની માલિકીની ખાણકામ કંપની મા’આદેનના ડેટાના આધારે, જબલ સૈયદને વિશ્વનો ચોથો સૌથી મોટો દુર્લભ પૃથ્વી ભંડાર ધરાવતો દેશ માનવામાં આવે છે. તેમાં આશરે ૫૫.૨ મિલિયન ટન ભારે દુર્લભ પૃથ્વી તત્વો હોવાનો અંદાજ છે, જેમાં ડિસપ્રોસિયમ અને ટર્બિયમ જેવા મહત્વપૂર્ણ ખનિજાનો સમાવેશ થાય છે.