નકલી દાનની જાળીની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે
વરિષ્ઠ સપા નેતા અને ભૂતપૂર્વ કેબિનેટ મંત્રી આઝમ ખાન સામે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટની તપાસ અને એફઆઇઆર મુખ્યત્વે ૧૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૩ ના રોજ આવકવેરા વિભાગ અને જિલ્લા મૂલ્યાંકન અધિકારીના અહેવાલ પર આધારિત હતી.તેમાં પ્રથમ વખત યુનિવર્સિટીના બાંધકામના કુલ ખર્ચ અને ટ્રસ્ટના આવકવેરા રિટર્નમાં દર્શાવેલ મૂડી ખર્ચ વચ્ચે આશરે ૪૧૬ કરોડનો તફાવત હોવાનું બહાર આવ્યું છે.
આવકવેરા વિભાગ અને જિલ્લા મૂલ્યાંકન અધિકારીના ૧૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૩ ના રોજના અહેવાલમાં, જૌહર યુનિવર્સિટી કેમ્પસના બાંધકામનો ખર્ચ ૪૯૪.૪૬ કરોડનો અંદાજવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે ટ્રસ્ટના આઇટીઆરમાં મૂડી ખર્ચ તરીકે ફક્ત ૭૮.૩૨ કરોડ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.
આમ, ૪૧૬ કરોડથી વધુના ખર્ચનો હિસાબ નથી. આ હકીકતના આધારે, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટએ ચાર વર્ષ સુધી તપાસ હાથ ધરી હતી. તપાસ એજન્સીએ આ વિસંગતતાની તપાસ કરી અને સરકારી ભંડોળના કથિત ડાયવર્ઝનની પણ તપાસ કરી.તપાસમાં બહાર આવ્યું કે ખાનગી યુનિવર્સિટીના નિર્માણ માટે વિવિધ માધ્યમો દ્વારા સરકારી ભંડોળમાંથી કુલ ૮૫.૮૧ કરોડ (૫૫.૮ કરોડ + ૨૩.૪૧ કરોડ + ૬.૬૦ કરોડ) ખર્ચ કરવામાં આવ્યા હતા.
આ કેસમાં સરકારી હોદ્દાઓનો દુરુપયોગ, ખાનગી યુનિવર્સિટીમાં સરકારી ભંડોળના કથિત ડાયવર્ઝન અને નાણાકીય અનિયમિતતાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ હકીકતોના આધારે, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ અને સંબંધિત તપાસ એજન્સીઓ પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ અને અન્ય કાનૂની કલમો હેઠળ આગળની કાર્યવાહી કરી રહી છે.
જૌહર યુનિવર્સિટીના નિર્માણ અને સંચાલનમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ઈડી) ની તપાસે ટ્રસ્ટની કામગીરી પર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. ed ના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રસ્ટના સભ્યોના નિવેદનો પરથી જાણવા મળ્યું છે કે તેમને કારોબારી બેઠકોમાં આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું ન હતું કે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા ન હતા.તપાસ એજન્સીએ દાવો કર્યો છે કે ટ્રસ્ટ અને તેની નાણાકીય પ્રવૃત્તિઓ પર આઝમ ખાનનું નિયંત્રણ હતું. ઈડીના ડીજીપીને લખેલા ફરિયાદ પત્ર મુજબ, મૌલાના મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટીનું ઉદ્ઘાટન ૨૦૧૨ માં થયું હતું. મોહમ્મદ આઝમ ખાન તેના સ્થાપક અને ચાન્સેલર હતા.તપાસ દરમિયાન, ટ્રસ્ટના સભ્યો મોહમ્મદ ફસીહ ઝૈદી, મુશ્તાક અહેમદ સિદ્દીકી અને ઝેડ.આર. સિદ્દીકીએ તેમના નિવેદનોમાં જણાવ્યું હતું કે તેમને કોઈ કારોબારી બેઠકની સૂચના મળી ન હતી કે તેઓ બેઠકોમાં લેવામાં આવેલા નિર્ણયોમાં ભાગ લેતા નહોતા.
તેમના નિવેદનોના આધારે, EDએ તારણ કાઢ્યું હતું કે અન્ય ટ્રસ્ટ સભ્યો ફક્ત નામના ટ્રસ્ટી હતા અને આઝમ ખાન ટ્રસ્ટની પ્રવૃત્તિઓને નિયંત્રિત કરતા હતા. ED એ મની લોન્ડરિંગ નિવારણ કાયદા હેઠળ આ મામલે તપાસ શરૂ કરી છે. એજન્સી દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી માહિતી ટ્રસ્ટના સંચાલન અને નાણાકીય નિર્ણયો સંબંધિત આ તથ્યોને ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસના ધ્યાન પર લાવે છે જેથી આગળની કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકાય.
એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ઈડી) દ્વારા ચાર વર્ષની તપાસમાં મૌલાના મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટીના બાંધકામમાં સરકારી ભંડોળના ડાયવર્ઝન અને છેતરપિંડી દાનના વિશાળ નેટવર્કનો પર્દાફાશ થયો છે, જેમાં સરકારી ભંડોળનો દુરુપયોગ કરીને તેને ખાનગી યુનિવર્સિટીમાં વાળવા માટે વિવિધ યુÂક્તઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઈડીએ આઝમ ખાનના નજીકના કોન્ટ્રાક્ટરોના નિવેદનોના આધારે તેના તપાસ અહેવાલમાં આ વાતની પુષ્ટિ કરી છે. આ કોન્ટ્રાક્ટરોએ સરકારી કરારો, ભંડોળના ડાયવર્ઝન અને છેતરપિંડી દાન દ્વારા કાળા નાણાંને ધોળા કર્યાની કબૂલાત કરી છે.ઈડીની એફઆઇઆરમાં આપેલા ડેટા પર નજર નાખતા જાણવા મળે છે કે જૌહર યુનિવર્સિટીમાં સમગ્ર નાણાકીય છેતરપિંડી આ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવી હતી. ડેટા દર્શાવે છે કે આઝમ ખાનના નજીકના કોન્ટ્રાક્ટરોએ કોન્ટ્રાક્ટ ફંડનો ૩૦ થી ૪૦ ટકા યુનિવર્સિટીના બાંધકામમાં ખર્ચ કર્યો હતો.આઝમ ખાનની સહાયથી સરકારી કરાર મેળવનારા કોન્ટ્રાક્ટરોએ તેમની કમાણીનો એક ભાગ દાનના રૂપમાં ટ્રસ્ટને પરત કર્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, છજી એન્ટરપ્રાઇઝિસ, જેને આશરે ૨૫ કરોડ (આશરે ૨૫ કરોડ) ના કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યા હતા, તેમણે સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫ માં ટ્રસ્ટને ૪૦ લાખ (આશરે ૪૦ લાખ) નું દાન આપ્યું હતું.