કેન્દ્ર સરકારે વિવાદાસ્પદ ઇસ્લામિક ઉપદૃેશક ઝાકિર નાઈકના સંગઠન, ઇસ્લામિક રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન પરનો પ્રતિબંધ આગામી પાંચ વર્ષ માટે લંબાવ્યો છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે શુક્રવારે ગેરકાયદૃેસર પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ હેઠળ આ નિર્ણય લીધો. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે સંગઠનની પ્રવૃત્તિઓ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે હાનિકારક છે અને સાંપ્રદાયિક સંવાદિતા અને દૃેશના ધર્મનિરપેક્ષ માળખાને નુકસાન પહોંચાડવા માટે ખતરો છે. આ સંગઠન પર અગાઉ ૨૦૧૬ અને ૨૦૨૧ માં પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
યુએપીએ, ૧૯૬૭ ની કલમ ૩ ની પેટા કલમ (૧) હેઠળ તેની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ગૃહ મંત્રાલયે આઇઆરએફને ગેરકાયદૃેસર સંગઠન જાહેર કરતી એક સૂચના બહાર પાડી. તે મુજબ, આ પ્રતિબંધ સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના પ્રકાશિત થયાની તારીખથી આગામી પાંચ વર્ષ સુધી અમલમાં રહેશે. આ સમયગાળો કાયદાની કલમ ૪ હેઠળ જારી કરાયેલ કોઈપણ આદૃેશને આધીન રહેશે.આઇઆરએફ પરનો અગાઉનો પ્રતિબંધ ૧૪ નવેમ્બરના રોજ સમાપ્ત થવાનો હતો. સરકારે હવે પ્રતિબંધ લંબાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ઈસ્લામિક રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના ઝાકિર નાઈકે ફેબ્રુઆરી ૧૯૯૧ માં મુંબઈમાં કરી હતી. ઝાકિર નાઈક ભારત છોડીને મલેશિયા ગયા, જ્યાં તેમણે કાયમી નિવાસ મેળવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે સૌપ્રથમ ૧૭ નવેમ્બર, ૨૦૧૬ ના રોજ આઇઆરએફને ગેરકાયદૃેસર સંગઠન જાહેર કર્યું હતું, તેના પર પાંચ વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. ત્યારબાદ ૧૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૧ ના રોજ આ પ્રતિબંધ બીજા પાંચ વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવ્યો હતો.
ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર, ભારતીય એજન્સીઓ અને ગુપ્તચર એજન્સીઓએ ઝાકિર નાઈક અને આઇઆરએફ પર ભડકાઉ ભાષણો આપવા અને વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે ધાર્મિક વિખવાદ અને નફરત ફેલાવવાનો આરોપ મૂક્યો છે. મંત્રાલયના જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે આઇઆરએફ અને તેના સભ્યો, ખાસ કરીને સંગઠનના સ્થાપક અને પ્રમુખ, ઝાકિર અબ્દૃુલ કરીમ નાઈક, ઉર્ફે ડૉ. ઝાકિર નાઈક, તેમના અનુયાયીઓને ધર્મના આધારે વિવિધ ધાર્મિક સમુદાયો અને જૂથો વચ્ચે દૃુશ્મનાવટ, નફરત અને દૃુશ્મનાવટને પ્રોત્સાહન આપવા અથવા પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં પ્રોત્સાહિત અને મદદ કરી રહૃાા છે. સરકારના મતે, આવી પ્રવૃત્તિઓ દેશની અખંડિતતા અને સુરક્ષા માટે હાનિકારક છે.
ગૃહ મંત્રાલયે ઝાકિર નાઈકના નિવેદનો અને ભાષણોને વાંધાજનક અને વિધ્વંસક ગણાવ્યા છે. મંત્રાલયનો આરોપ છે કે આ ભાષણો દ્વારા તેમણે વિવિધ ધાર્મિક જૂથો વચ્ચે દૃુશ્મનાવટ અને નફરતને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું અને ભારત અને વિદેશમાં ચોક્કસ ધર્મના યુવાનોને આતંકવાદૃી પ્રવૃત્તિઓ માટે ઉશ્કેર્યા હતા. સૂચના અનુસાર, ઝાકિર નાઈક આંતરરાષ્ટ્રીય સેટેલાઇટ ટીવી નેટવર્ક, ઇન્ટરનેટ, પ્રિન્ટ અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા વિશ્ર્વભરના લાખો લોકોને તેમના કટ્ટરપંથી નિવેદૃનો અને ભાષણો ફેલાવી રહૃાા છે.
ગૃહ મંત્રાલયે આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે જો આઇઆરએફની ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ તાત્કાલિક બંધ કરવામાં નહીં આવે, તો સંગઠન તેની વિધ્વંસક પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખી શકે છે. તે તેના ફરાર કાર્યકરોને ફરીથી સંગઠિત કરવાનો, સાંપ્રદાયિક વિસંગતતા ફેલાવવાનો, રાષ્ટ્ર વિરોધી લાગણીઓ ઉશ્કેરવાનો અને ઉગ્રવાદૃને ટેકો આપીને અલગતાવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ પણ કરી શકે છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આવી પ્રવૃત્તિઓ દૃેશની સાર્વભૌમત્વ, અખંડિતતા અને સુરક્ષા માટે હાનિકારક છે.
યુએપીએની કલમ ૫ હેઠળ રચાયેલી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ નિવારણ ટ્રિબ્યુનલે આઇઆરએફ પર પ્રતિબંધ મૂકવાના નિર્ણયની સમીક્ષા કરી હતી. ૨૨ મે, ૨૦૧૭ અને ૩૦ માર્ચ, ૨૦૨૨ ના રોજના તેના આદેશોમાં, ટ્રિબ્યુનલે પુષ્ટિ આપી હતી કે સંગઠનને ગેરકાયદેસર જાહેર કરવા માટે પૂરતા કારણો છે.