ભારતે ગરીબી નાબૂદૃીના પ્રયાસોમાં નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે, જ્યારે પાકિસ્તાનમાં પરિસ્થિતિ નોંધપાત્ર રીતે ખરાબ છે. નવીનતમ વિશ્ર્વ બેંકના અહેવાલમાંથી ડેટા ટાંકીને, યુરોપિયન ટાઇમ્સમાં પ્રકાશિત એક લેખ ભારત અને પાકિસ્તાનની આર્થિક નીતિઓની તુલના કરે છે. લેખ મુજબ, જ્યારે ભારતે ગરીબી નાબૂદૃીને તેની આર્થિક નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બનાવ્યો હતો, ત્યારે પડોશી પાકિસ્તાને આ મુદ્દાને ગૌણ િંચતા તરીકે જોયો હતો, જેનો ઉકેલ ઇસ્લામાબાદમાં વધુ શક્તિશાળી સંસ્થાકીય હિતો સંતોષાય પછી જ લાવવામાં આવશે.
લેખમાં જણાવાયું છે કે પરિણામ એ આવ્યું કે જ્યારે ભારતે અત્યંત ગરીબીમાં સૌથી ઝડપી ઘટાડો હાંસલ કર્યો, ત્યારે પાકિસ્તાને વિપરીત પરિણામ પ્રાપ્ત કર્યું અને તેની નીતિને ઉલટાવી દીધી, જેના કારણે તે દક્ષિણ એશિયાના મુખ્ય અર્થતંત્રોમાં એકલું રહી ગયું.
આ અહેવાલમાં આ મહિને પ્રકાશિત થયેલા વિશ્ર્વ બેંકના “ગરીબી અને સમાનતા અહેવાલ”નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં અત્યંત ગરીબી ૨૦૧૧ માં ૨૭.૧ ટકાથી ઘટીને ૨૦૨૩ માં ૨.૬ ટકા થઈ ગઈ છે, જેમાં છેલ્લા ૧૨ વર્ષોમાં આશરે ૪૯૬ મિલિયન લોકો આ સ્તરથી ઉપર આવ્યા છે. આ સરકારના પોતાના દાવા નથી, પરંતુ એક સંસ્થાના અંદૃાજ છે જેનો ડેટા ઇસ્લામાબાદ પોતાના ફાયદા માટે ટાંકે છે.
રિપોર્ટમાં ભારતમાં ગરીબીમાં આ તીવ્ર ઘટાડા માટે રોજગારની તકોમાં વધારો, રોજગારમાં ગ્રામીણ મહિલાઓની ભાગીદૃારી અને સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓના વિસ્તરણને જવાબદાર ગણાવવામાં આવ્યું છે. રિપોર્ટ મુજબ, ૨૦૧૭ અને ૨૦૨૩ વચ્ચે ભારતમાં રોજગારમાં આશરે ૧૩૪ મિલિયનનો વધારો થયો છે, જે તે જ સમયગાળા દરમિયાન કાર્યકારી વયની વસ્તીમાં થયેલા વધારા કરતા લગભગ બમણો છે. મોટાભાગની વસ્તી સુધી ખાદ્ય સહાયનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો હતો, અને આધાર ઓળખ અને સીધા બેંક ટ્રાન્સફર પર આધારિત વિતરણ પ્રણાલીએ વચેટિયાઓને દૃૂર કર્યા હતા, જેનાથી ૨૦૨૪ સુધીમાં અંદાજિત ?૩.૪૮ લાખ કરોડની ઉચાપત અટકી હતી.
આ જ સમયગાળા દરમિયાન, પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ દિશામાં આગળ વધ્યું. વિશ્ર્વ બેંકના અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે દૃેશનો અત્યંત ગરીબી દર ૨૦૧૮-૧૯માં ૧૬.૫ ટકાથી વધીને ૨૦૨૪ સુધીમાં ૨૩.૦ ટકા થયો છે, જે ૬.૪ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. આ લગભગ ૪૦ ટકાનો સાપેક્ષ વધારો દર્શાવે છે અને આશરે ૫૮ મિલિયન લોકો આ મર્યાદૃાથી નીચે છે.
પાકિસ્તાનના આયોજન મંત્રાલયે રાષ્ટ્રીય ગરીબી દર ૨૧.૯ ટકાથી વધીને ૨૮.૯ ટકા થયો હોવાનો અહેવાલ આપ્યો છે. અસમાનતામાં પણ વધારો થયો છે, જેમાં ગિની ગુણાંક ૨૮.૪ થી વધીને ૩૨.૭ થયો છે, જેનો અર્થ એ છે કે સૌથી ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વિશ્ર્વ બેંકના મધ્ય પૂર્વ, ઉત્તર આફ્રિકા, અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન ક્ષેત્રમાં પાકિસ્તાન આશરે ૪૮ ટકા અત્યંત ગરીબી ધરાવે છે, તેમ છતાં વિશ્ર્વ બેંકની વસ્તીના ત્રીજા ભાગ કરતાં ઓછી વસ્તી છે, અને તેનો ગરીબી દર પ્રાદૃેશિક સરેરાશ કરતા લગભગ ૧.૬ ગણો છે.