જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં માતા વૈષ્ણોદેવી મંદિર અંગે એક ચોંકાવનારી ઘટના પ્રકાશમાં આવી છે, જે ભક્તોની શ્રદ્ધા તેમજ તેમના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. પ્રસાદ તરીકે ચઢાવવામાં આવતી ચાંદીની શુદ્ધતાની તપાસમાં વ્યાપક ગેરરીતિઓ બહાર આવી છે. અહેવાલો અનુસાર, મંદિરમાં ચઢાવવામાં આવતી ચાંદીની વસ્તુઓમાં ભારે ભેળસેળ હોય છે.
તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે માત્ર ૫ થી ૬ ટકા વસ્તુઓમાં જ અસલી ચાંદી હોય છે, જ્યારે બાકીની વસ્તુઓ સસ્તી અને વધુ ખતરનાક ધાતુઓમાંથી બનેલી હોય છે. વસ્તુઓમાં કેડમિયમ અને લોખંડ ભેળવવામાં આવે છે, જે ચાંદી જેવી લાગે છે, પરંતુ સામાન્ય ભક્તો તેમને ઓળખી શકતા નથી.
તાજેતરમાં, શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવી શ્રાઇન બોર્ડે શુદ્ધિકરણ અને મૂલ્યાંકન માટે દિલ્હીના એક સરકારી ટંકશાળને પ્રસાદ તરીકે પ્રાપ્ત થયેલી આશરે ૨૦ ટન ધાતુ મોકલી હતી. પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ તેમાંથી ૫૦૦ થી ૫૫૦ કરોડ રૂપિયાની ચાંદી મળશે, પરંતુ પરીક્ષણ પછી, આ આંકડો ઘટીને લગભગ ૩૦ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયો, જે ભેળસેળની ગંભીરતાનો ખ્યાલ આપે છે.
૭૦ કિલોગ્રામ સામગ્રીના નમૂનાના બેચનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી માત્ર ૩ કિલોગ્રામ જ અસલી ચાંદી હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. બાકીની ધાતુને અલગ કરવામાં મહિનાઓ લાગ્યા. કેડમિયમની હાજરીને કારણે, તેને પીગળવાથી પણ જાખમ ઊભું થયું, કારણ કે તેના ધુમાડાથી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. કેડમિયમ એક અત્યંત ઝેરી ધાતુ છે.
તેને ગરમ કરીને બહાર નીકળતા ધુમાડાને શ્વાસમાં લેવાથી ફેફસાં અને કિડની પર પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે અને લાંબા ગાળે કેન્સરનું જાખમ વધી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ગ્રાહક ઉત્પાદનોમાં તેનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો છે.
આ મુદ્દો ફક્ત નાણાકીય નુકસાન પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભક્તોની શ્રદ્ધા સાથે મોટો વિશ્વાસઘાત પણ દર્શાવે છે. ભક્તો દ્વારા ચાંદી ધારીને ખરીદવામાં આવતી વસ્તુઓ ખરેખર ભેળસેળવાળી હોય છે. હકીકતમાં, ચાંદીની વસ્તુઓ, પછી ભલે તે છત્રી, પાયલ કે સિક્કા હોય, ભક્તો દ્વારા માતા દેવીને અર્પણ કરવાના નામે ખરીદવામાં આવે છે. ચાંદીના વિક્રેતાઓ ચાંદીમાં ભેળસેળ કરીને છેતરપિંડી કરી રહ્યા છે.
આ કેસ માત્ર એક મોટા નાણાકીય કૌભાંડ તરફ જ નિર્દેશ કરતો નથી પરંતુ ધાર્મિક સ્થળોએ થતી ગેરરીતિઓને પણ ઉજાગર કરે છે. હવે ભક્તોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવે અને ગુનેગારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે તે જરૂરી છે.