ઓડિશા સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં ગંભીર ગેરરીતિઓ ખુલી છે, જેમાં સરકારી ભંડોળ, જમીન, ખાણકામ, રસ્તા, શિક્ષણ, સિંચાઈ અને અન્ય યોજનાઓના કામકાજ સંબંધિત બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ બાબતોનો ઉલ્લેખ ભારતના કોમ્પ્ટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલ (કેગ) ના અનુપાલન ઓડિટ રિપોર્ટમાં કરવામાં આવ્યો છે. આ રિપોર્ટ ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૪ સુધી માન્ય છે. રિપોર્ટમાં ૨૦૨૩-૨૪ દરમિયાન હાથ ધરાયેલા ટેસ્ટ-ચેક ઓડિટમાં ઓળખાયેલા મુદ્દાઓ તેમજ અગાઉના વર્ષોના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે જે અગાઉના રિપોર્ટમાં સમાવિષ્ટ નહોતા. રિપોર્ટમાં મત્સ્યઉદ્યોગ અને પશુ સંસાધન વિકાસ, વન, પર્યાવરણ અને આબોહવા પરિવર્તન, સ્ટીલ અને ખાણ, જળ સંસાધન અને બાંધકામ વિભાગોને લગતા મુદ્દાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. બારગઢ અને ધેંકાનાલમાં છ ગ્રામ પંચાયતોની તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ૨૦૧૯ અને ૨૦૨૧ વચ્ચે આશરે ૪૩.૩૦ લાખના ખર્ચે બાંધવામાં આવેલા નવ સૌર પાણી પુરવઠા પ્રોજેક્ટ બંધ કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રોજેક્ટ્સ બંધ થવાથી આશરે ૨૮,૮૨૦ લોકો પીવાના પાણીથી વંચિત રહ્યા.
બારગઢ અને ધેંકાનાલમાં એક પંચાયત સમિતિ અને ૧૭ ગ્રામ પંચાયતોમાં બાંધવામાં આવેલી ૨૫ મિલકતોનો અનધિકૃત કબજા પણ મળી આવ્યો હતો. આમાં ત્રણ માર્કેટ કોમ્પ્લેક્સ અને ૨૨ કલ્યાણ મંડપનો સમાવેશ થાય છે. આનું નિર્માણ આશરે ?૨.૫૯ કરોડના ખર્ચે કરવામાં આવ્યું હતું. ઓડિટ મુજબ, આ મિલકતોના ઉપયોગથી થતી સંભવિત આવક સ્થાનિક પંચાયત સંસ્થાઓ માટે ખોવાઈ ગઈ.
બારગઢ, ઢેંકાનાલ, ખુર્દા અને નબરંગપુરમાં નવ પંચાયત સમિતિઓ અને ૧૦ ગ્રામ પંચાયતોમાં ૩.૭૩ કરોડના ખર્ચે પાંત્રીસ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા. ઓડિટમાં જાણવા મળ્યું કે આ કામોનો સંપૂર્ણ અવકાશ અગાઉથી શામેલ કરવામાં આવ્યો ન હતો. આના પરિણામે ફાળવેલ ભંડોળ અકાળે ખતમ થઈ ગયું. ઢેંકાનાલ જિલ્લામાં, ૧.૩૯ કરોડના સીએફસી ગ્રાન્ટનો ઉપયોગ રિપોર્ટ દ્વારા અસ્વીકાર્ય ગણાતા કામો માટે પણ કરવામાં આવ્યો હતો. આમાં ઓફિસ બિલ્ડિંગનું બાંધકામ, ઇલેક્ટ્રોનિક સામાનની ખરીદી અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન જેવા ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.
બારગઢ, ધેંકનાલ, ખુર્દા અને નબરંગપુરમાં બે પંચાયત સમિતિઓ અને આઠ ગ્રામ પંચાયતોમાં ટેન્ડર વિના ૩.૩૦ કરોડના ચૌદ કામો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. અહેવાલ મુજબ, દરેક કામનો ખર્ચ ૧૦ લાખથી વધુ હતો, જ્યારે આવા કિસ્સાઓમાં ટેન્ડર પ્રક્રિયા અનુસરવી જોઈતી હતી.
નિમાપાડા પંચાયત સમિતિના કિસ્સામાં, ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૦ ની વચ્ચે, ૨૧ પંચાયત સમિતિના અધિકારીઓ અને ૨૬ ગ્રામ પંચાયતના અધિકારીઓએ લાભાર્થીઓ માટે ૭૭.૮૦ લાખના અવેતન પેન્શન ભંડોળને અનધિકૃત રીતે જાળવી રાખ્યું હોવાનું જાણવા મળ્યું.
ઓડિશાના જમીન સંપાદન, પુનર્વસન અને પુનર્વસન નિયમો ગામવાર જમીન બેંક બનાવવાની જાગવાઈ કરે છે. અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે આવી જમીન બેંકના અભાવે, આશરે ?૫૯૭.૮૭ કરોડની કિંમતની ૬૬૮,૮૯૩ એકર સરકારી જમીન અનધિકૃત કબજા હેઠળ રહી હતી.
૨૪ નમૂના તાલુકાઓની તપાસમાં ૫૦૪,૭૬૮ એકર ખેતીની જમીનનો ઉપયોગ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગો અને ધાર્મિક સંગઠનો સહિત બિન-કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ માટે થતો હોવાનું બહાર આવ્યું છે.
છ નમૂના તાલુકાઓમાં, કેન્દ્ર સરકારની પૂર્વ પરવાનગીની જરૂર હોવા છતાં, ૫૬૮,૮૭૬ એકર જંગલ જમીનનો ઉપયોગ બિન-વન પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવામાં આવ્યો હતો. વધુમાં, અહેવાલમાં ૧૫૬ પ્લોટમાં વિભાજિત વન્યજીવન અભયારણ્ય વિસ્તારમાં ૧૩.૬૫ એકર જમીનના વેચાણનું દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. ઓડિટ મુજબ, વન્યજીવન સંરક્ષણ કાયદાની જોગવાઈઓને અવગણવામાં આવી હતી.
ઓડિટમાં શિક્ષણ સંબંધિત અનેક મુદ્દાઓ પણ પ્રકાશિત થયા હતા. બરચાણા ગર્લ્સ હાયર સેકન્ડરી સ્કૂલના કિસ્સામાં, એચએસટીપી ફંડમાંથી ૫૭.૯૫ લાખ ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. ઓડિટ મુજબ, આ એક ખાનગી શૈક્ષણિક સંસ્થા હતી જે ૧૧મા અને ૧૨મા ધોરણમાં વર્ગો ચલાવતી હતી અને ૐજી્ઁ સહાય માટે પાત્ર નહોતી. દશરથપુર બ્લોકની નંદીપુર હાઇસ્કૂલના બેંક ખાતામાંથી ૩૦ લાખ ચેક દ્વારા તૃતીય-પક્ષ બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા. ઓડિટ મુજબ, આ રકમ બ્લોક વિકાસ અધિકારી, દશરથપુરના ખાતામાં જવાની હતી. આ કારણે ચુકવણી શંકાસ્પદ માનવામાં આવી હતી. જલેશ્વરના બીડીઓ દ્વારા ડ્યુઅલ ડેસ્કના સમારકામનો દાવો કરીને ૪.૯૫ લાખની શંકાસ્પદ ચુકવણીનો કેસ પણ બહાર આવ્યો હતો.