મુક્ત ચૂંટણીના નામે દાયકાઓથી પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળ રહેલા કાશ્મીરમાં કાવતરું ઘડવામાં આવી રહ્યું છે. તે જે કરી રહ્યો છે તે હવે ખુલ્લેઆમ છે.પીઓકેના લોકો પાકિસ્તાન સામે ઉભા થયા છે, અને ઓછામાં ઓછા છ મહિનાથી ત્યાં હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. ચાલી રહ્યા છે. આ વર્ષે પણ પાકિસ્તાને એપ્રિલથી મે સુધી સતત વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજવા માટે જરૂરી પગલાં લીધા છે. ગણવીએ ઘણો હોબાળો મચાવ્યો હતો. જોકે પીઓકેના લોકોએ ચૂંટણીઓને નકારી કાઢી હતી, પરંતુ પાકિસ્તાની સેનાની ક્રૂરતા પણ દુનિયાને ખબર હતી. પહેલા પણ ખુલ્લી પડી ગઈ હતી.
પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીરને “આઝાદ કાશ્મીર” કહેવામાં આવે છે. પરંતુ તે કોઈપણ રીતે સ્વતંત્ર નથી. દાયકાઓના નાટકથી કંટાળીને, સામાન્ય લોકો હવે આગેવાની લઈ રહ્યા છે. નાગરિક અધિકાર ચળવળ સામે સરકારી હિંસાએ રાજકીય પ્રક્રિયાને નબળી પાડી છે. લોટ સબસિડી અને આકાશને આંબી રહેલા વીજળીના ભાવ સામે મહિનાઓ પહેલા શરૂ થયેલો વિરોધ હવે ખતરનાક ભૂ-રાજકીય કટોકટીમાં ફેરવાઈ ગયો છે.
પીઓકેમાં હતાશ અને ગુસ્સે ભરાયેલા સ્થાનિક લોકો હવે દાયકાઓ જૂના વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા મુદ્દાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. સિસ્ટમ તોડવા માટે ઉભા થયા છે. રાવલકોટના મેદાનોમાં હજારો લોકો એકઠા થયા હતા, ભારે તૈનાત સૈન્ય નિયંત્રણ રેખા પાર કરવાની વાત કરી રહ્યા હતા. જે આ પ્રદેશને ભારતથી અલગ કરે છે.
રાવલકોટના ૩૪ વર્ષીય સ્થાનિક ઉદ્યોગપતિ હમઝા નસીરે કહ્યું, “ચૂટનીઓએ કંઈ બદલ્યું નથી. તેઓએ ફક્ત હિંસક સરકારને ખોટી કાયદેસરતા આપી છે.” તાજેતરના હડતાલમાં તેમની દુકાનને ભારે નુકસાન થયું હતું. “તેઓ ફેડરલ અર્ધલશ્કરી દળો સાથે અમારા શહેરોમાં ઘૂસી આવ્યા, અમારા ઇન્ટરનેટને કાપી નાખ્યા અને નિઃશ† વિરોધીઓ પર ગોળીબાર કર્યો. અમારી સાથે એવું વર્તન કરવામાં આવી રહ્યું છે કે જાણે અમે વિદેશી કબજા હેઠળ ગુલામ છીએ. જા ઇસ્લામાબાદ અમને દબાવવાનું ચાલુ રાખે છે, તો અમારી પાસે વાડ તોડવાનો કોઈ રસ્તો નથી. સરહદ પાર કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહેશે નહીં. જા તેઓ ઇચ્છે તો, તેઓ નિયંત્રણ રેખા પર અમને ગોળી મારી શકે છે. “મારી શકે છે.”
આ વિરોધનું નેતૃત્વ કરવા માટે, જમ્મુ અને કાશ્મીર સંયુક્ત આવામી કાર્યવાહી સમિતિ નામની એક પાર્ટીની રચના કરવામાં આવી હતી, જેમાં પીઓસી ઉદ્યોગપતિઓ, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થતો હતો. તેમના આદેશ હેઠળ,પીઓકેના લોકોએ ચૂંટણીનો સંપૂર્ણ બહિષ્કાર કર્યો. પ્રાદેશિક સુપ્રીમ કોર્ટે મુખ્ય ભૂમિ પાકિસ્તાનમાં રહેતા કાશ્મીરી શરણાર્થીઓને ૫૩ મતવિસ્તાર આપ્યા. ૧૨ બેઠકો અનામત રાખવાના વિવાદાસ્પદ કાયદાને સમર્થન આપતી વખતે તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો.સ્થાનિકોનો દલીલ છે કે આ વ્યવસ્થા ફેડરલ સરકારને અજાણ રાખે છે. પ્રદેશની રોજિંદા આર્થિક વાસ્તવિકતાઓ. તે મતદારોનો લાભ લઈને સ્થાનિક શાસનમાં ચાલાકીને મંજૂરી આપે છે. મુઝફ્ફરાબાદ અને મીરપુર જેવા મુખ્ય શહેરી કેન્દ્રોમાં અર્ધલશ્કરી દળોએ લોકડાઉન લાદી દીધું છે. ઇન્ટરનેટ બંધ થવાને કારણે બેંકિંગ સેવાઓની ઍક્સેસ બંધ થઈ ગઈ છે.
ઇસ્લામાબાદ સ્થિત એક રાજકીય વિશ્લેષકે સાઉથ એશિયા પ્રેસને જણાવ્યું, “આપણે ઇસ્લામાબાદ અને પ્રદેશ વચ્ચે દાયકાઓ જૂની રાજકીય વ્યવસ્થાના પતનના સાક્ષી છીએ. વાસ્તવિક સ્થાનિક પ્રતિનિધિત્વની માંગ કરતી મુખ્ય પ્રવાહ અને ખૂબ જ લોકપ્રિય ચળવળને ગુનાહિત બનાવીને, પાકિસ્તાની સરકારે ત્યાંના લોકોને સંપૂર્ણપણે અલગ કરી દીધા છે. સ્થાનિક લોકો દ્વારા નિયંત્રણ રેખા પાર કરવાની ખુલ્લી ધમકી હવે ફક્ત ખાલી રાજકીય વાણી નથી. તે ગંભીર રાજકીય નિરાશા અને વર્તમાન પરિસ્થિતિનો સંપૂર્ણ ઇનકાર દર્શાવે છે.”
મુઝફ્ફરાબાદમાં એક શાળા શિક્ષિકા મરિયમ બીબીએ કહ્યું, “નેતાઓ સલામત રૂમમાં મતદાન કરી રહ્યા છે જ્યારે શેરીઓમાં ટીયર ગેસ છોડવામાં આવી રહ્યો છે. તેઓ અમને કહે છે કે અમે મુક્ત છીએ, પરંતુ જ્યારે અમે ન્યાયી મતદાન અને મૂળભૂત અધિકારોની માંગ કરીએ છીએ ત્યારે તેઓ અમને મારી નાખે છે. પહેલા, સરહદની વાડ અમને ડરાવતી હતી, પરંતુ હવે નિયંત્રણ રેખા પાર જાવું એ એકમાત્ર રસ્તો લાગે છે.”
બીજીબાજુ સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થવાની અસર હવે પાકિસ્તાન પર સ્પષ્ટ થઈ રહી છે. પાણીની અછતને કારણે, પાકિસ્તાનમાં રવિ પાકનો વિસ્તાર ૨૫ ટકા ઘટવાનો અંદાજ છે. આની સૌથી મોટી અસર ઘઉંના ઉત્પાદન પર થવાની ધારણા છે. જો આવું થાય, તો પહેલાથી જ લોટના સંકટનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તાનને વધુ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. એવી પણ આશંકા છે કે ફુગાવાને કારણે સામાન્ય પાકિસ્તાનીઓ માટે બે ટંકનું ભોજન પણ મુશ્કેલ બની શકે છે. પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાને કારણે ભારતે એપ્રિલ ૨૦૨૪ માં સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરી દીધી હતી. ભારતે જણાવ્યું હતું કે લોહી અને પાણી એકસાથે વહી શકતા નથી.