થોડા દિવસો પહેલા, યુપી સરકારના મંત્રી અને નિષાદ પાર્ટીના પ્રમુખ સંજય નિષાદે ઉત્તર પ્રદેશના ગોંડામાં વિનોદ સાહની હત્યા કેસનો વિરોધ કર્યો હતો. હવે, તેમણે સમાજવાદી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા માતા પ્રસાદ પાંડે સાથે મુલાકાત કરી છે. યુપી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે માત્ર પાંચથી છ મહિના બાકી છે, આ મુલાકાતનું અનેક રીતે અર્થઘટન કરવામાં આવી રહ્યું છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે સંજય નિષાદ એનડીએનું નેતૃત્વ કરતી ભાજપથી નારાજ છે. શું નિષાદ હવે બળવો કરી ચૂક્યા છે? સંજય નિષાદે ભાજપ છોડવાનું કહ્યું નથી, પરંતુ તેમણે કહ્યું છે કે જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટીએ દરવાજા બંધ કર્યો ત્યારે તેઓ ભાજપમાં જોડાયા હતા. જો ભાજપ દરવાજા બંધ કરશે તો તેઓ આ અંગે વિચારણા કરશે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં માછીમાર સમુદાયની વસ્તી નોંધપાત્ર છે. કેબિનેટ મંત્રી અને નિષાદ પાર્ટીના પ્રમુખ સંજય નિષાદને આ સમુદાયના અગ્રણી નેતા માનવામાં આવે છે. થોડા દિવસો પહેલા ગોંડાના ઉદ્યોગપતિ અને નિષાદ પાર્ટીના કાર્યકર વિનોદ કુમાર સાહનીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. સંજય નિષાદે પોલીસની બેદરકારી સામે વિરોધ કર્યો હતો અને પોતાની સરકાર સામે ધરણા કર્યા હતા.ગયા અઠવાડિયે ગોંડામાં વિનોદ કુમાર સાહની પર હુમલો થયો હતો. લખનૌમાં કિંગ જ્યોર્જ મેડિકલ યુનિવર્સિટીમાં સારવાર દરમિયાન તેમનું મૃત્યુ થયું. ગુરુવારે લખનૌમાં કેજીએમયુ પોસ્ટમોર્ટમ હાઉસની બહાર સંજય નિષાદે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું, જેમાં વિકાસશીલ ઇન્સાન પાર્ટીના નેતા મુકેશ સાહની અને સમાજવાદી પાર્ટીના નેતાઓ જોડાયા. બીજા દિવસે, શુક્રવારે, ગોંડામાં કલેક્ટર કચેરીની બહાર સંજય નિષાદે સેંકડો લોકોનું નેતૃત્વ કર્યું.યુપી સરકાર સામે સંજય નિષાદનું વલણ શંકા પેદા કરે છે. પ્રશ્ન એ છે કે શું નિષાદ પાર્ટી અને એનડીએના ઘટક ભાજપ વચ્ચેની મિત્રતામાં તિરાડ પડી રહી છે. લખનૌના રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે સંજય નિષાદ હવે સમાજવાદી પાર્ટીના રાજકીય સાથી બની શકે છે.
સંજય નિષાદ વિશે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ચૂંટણી માટે એનડીએની સીટ વહેંચણીમાં તેમને જેટલી બેઠકો જાઈએ તેટલી આપવામાં આવી રહી નથી. જોકે, સંજય નિષાદે એક મુલાકાતમાં આ વાતનો ઇનકાર કર્યો છે. તેમણે કહ્યું હતું કે નિષાદ પાર્ટી આંદોલનનો પક્ષ છે. તે દેશમાં ભીખ માંગતો પક્ષ નથી. તે ન્યાય આપતો પક્ષ છે.માતા પ્રસાદ પાંડે સાથેની તેમની મુલાકાત અંગે સંજય નિષાદે કહ્યું, “જે કંઈ કહેવામાં આવી રહ્યું છે તે એક ફોટોગ્રાફ (મીટિંગ) પર આધારિત છે. તે ફોટોગ્રાફનું ખોટું અર્થઘટન ન કરવું જાઈએ. તેઓ અમારા જૂના નેતા છે. તેઓ અમારા વિદ્યાર્થીકાળ દરમિયાન મિત્ર અને માર્ગદર્શક હતા. તેઓ બીમાર હતા, તેથી તેમને મળવું મારી ફરજ હતી. જ્યાં બે મોટા નેતાઓ મળે છે, ત્યાં ચર્ચાઓ પણ થાય છે.”
સંજય નિષાદે કહ્યું, “જ્યારે સપાએ દરવાજા બંધ કર્યો, ત્યારે હું ભાજપ સાથે ગયો. ભાજપ જ્યારે દરવાજા બંધ કરશે ત્યારે અમે તેના પર વિચાર કરીશું. મુખ્યમંત્રીએ અનામતના મુદ્દા પર લખ્યું હતું. ગૃહમંત્રીએ આરજીઆઈને તેમના કેસની તપાસ કરવા કહ્યું છે.” આરજીઆઈએ લખ્યું છે કે માછીમારોને અનુસૂચિત જાતિ શ્રેણી હેઠળ સામાજિક ન્યાય મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા હેઠળ ચર્ચા કરવી જોઈએ. આ મુદ્દા પર ૨૦૨૨ માં ચર્ચા થઈ હતી, અને ૨૦૨૪ ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેમને નુકસાન થયું હતું. આ આંદોલન ચાલુ રહેશે. ૨૦૨૭ ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા ઉકેલ શોધવો જાઈએ. અમારા નામ ઓબીસી શ્રેણીમાંથી દૂર કરવા જાઈએ અને અનુસૂચિત જાતિ પ્રમાણપત્ર જારી કરવું જાઈએ. તેઓએ કહ્યું, “બસપાએ અમારી જમીન છીનવી લીધી હતી. તે તાલઘાટ નદીની રેતી પાછી આપવી જાઈએ.”
સંજય નિષાદની ભાજપ પ્રત્યે નારાજગીના અહેવાલો છેલ્લા કેટલાક સમયથી ફરતા થઈ રહ્યા છે. સંજય નિષાદ ઘણા સમયથી ઉત્તર પ્રદેશમાં નિષાદ સમુદાયને અનુસૂચિત જાતિ શ્રેણીમાં સમાવવા અને નવ ટકા અનામતની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમણે ભૂતકાળમાં ઘણી વખત સંકેત આપ્યો છે કે જો તેમને યોગ્ય સન્માન નહીં મળે તો તેઓ એનડીએ છોડીને પોતાનો રસ્તો પસંદ કરી શકે છે.
બીજી તરફ, બિહારના વિકાસશીલ ઇન્સાન પાર્ટી ના નેતા મુકેશ સાહની તેમના માટે પડકાર ઉભો કરી રહ્યા છે. તેઓ માછીમાર સમુદાયના પણ છે અને તેમની પાર્ટી વિપક્ષી ઓલ ઈન્ડિયા એલાયન્સનો ભાગ છે. સાહની છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઉત્તર પ્રદેશમાં, ખાસ કરીને ઉત્તરપૂર્વમાં ખૂબ સક્રિય છે. તેઓ યુપી વિધાનસભા ચૂંટણી લડવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. તેઓ તૈયારી કરી રહ્યા છે. તેઓ માછીમારોને દલિત અનામત ન મળવાના મુદ્દાને ઉશ્કેરી રહ્યા છે.જા માછીમારોને દલિત શ્રેણીમાં સમાવિષ્ટ ન કરવામાં આવે અને અનામત ન આપવામાં આવે, તો સંજય નિષાદને નુકસાન થઈ શકે છે. બીજી તરફ, મુકેશ સાહની પોતાના મત મેળવવા માટે આ મુદ્દાનો ઉપયોગ કરી શકે છે. સંજય
આભાર – નિહારીકા રવિયા નિષાદ માછીમારોને દલિત શ્રેણીમાં સમાવવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે. જો આવું નહીં થાય, તો તેઓ અખિલ ભારતીય જાડાણમાં જાડાવા માટે સમાજવાદી પાર્ટીનો દરવાજા ખટખટાવી શકે છે. જો આવું થશે, તો તેમને મુકેશ સાહની સાથે સ્પર્ધા કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.