શું વિશ્ર્વને દાયકાઓ સુધી નેપાળ જેવી આફતો અને વિનાશ સહન કરવો પડશે? સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (યુએન)નો એક અહેવાલ આવું સૂચવે છે. આબોહવા પરિવર્તન પરના આ નવા અહેવાલે વિશ્ર્વને એક મોટી ચેતવણી આપી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ કાર્યક્રમના એક અહેવાલ મુજબ, આગામી થોડા વર્ષોમાં પૃથ્વી ૧.૫ સી ગ્લોબલ વોર્મિંગની સલામત મર્યાદાને વટાવી જશે. આનો અર્થ એ છે કે વિશ્ર્વને હવામાન સંબંધિત આફતો, સમુદ્રના સ્તરમાં વધારો, પ્રજાતિઓનું લુપ્ત થવું અને આવનારા દાયકાઓ સુધી બરફ અને હિમનદીઓ પીગળવા જેવા ગંભીર પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
આ યુએનઇપી રિપોર્ટ ૨૦૧૫ ના પેરિસ આબોહવા કરારના સંદર્ભમાં આવ્યો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વૈશ્ર્વિક તાપમાનમાં વધારાને પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સ્તરથી ૧.૫ સી સુધી મર્યાદિૃત રાખવાનો હતો. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, વિશ્ર્વ પહેલાથી જ લગભગ ૧.૪ સી જેટલું ગરમ થઈ ગયું છે.
આ અહેવાલમાં, પ્રથમ વખત,યુએનએ સ્પષ્ટપણે સ્વીકાર્યું છે કે ૧.૫ સી મર્યાદા જાળવી રાખવી હવે શક્ય નથી. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવાના પ્રયાસો છોડી દૃેવા જોઈએ. વૈજ્ઞાનિકો અને યુએન અધિકારીઓ કહે છે કે નવી વ્યૂહરચના પહેલા તાપમાનમાં વધારાને મર્યાદિત સ્તર સુધી મર્યાદિત રાખવાની અને પછી ધીમે ધીમે તેને નીચે લાવવાની હોવી જોઈએ.
યુએનઇપી મુજબ, આ સદીના મધ્યભાગમાં વૈશ્ર્વિક તાપમાન ૧.૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ પહોંચી શકે છે. વર્તમાન નીતિઓના આધારે, ૨૧૦૦ સુધીમાં તાપમાનમાં વધારો ૨.૬ ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ પહોંચવાનો અંદાજ છે.
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, ૧.૫ ડિગ્રી મર્યાદા પાર કર્યા પછી, વિશ્ર્વને ઘણા દાયકાઓ સુધી ગરમ વાતાવરણમાં રહેવું પડી શકે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારે ગરમી, પૂર, દૃુષ્કાળ અને અન્ય હવામાન સંબંધિત આફતો વધી શકે છે. અનાજના ઉત્પાદૃનને અસર થવાની, પાણીની અછત વધવાની અને અર્થતંત્ર પર દબાણ આવવાની પણ શક્યતા છે.
યુએનઇપી મુજબ, આબોહવા પરિવર્તન ગરીબ અને સંવેદૃનશીલ વસ્તી પર સૌથી વધુ અસર કરશે. કેટલાક સ્થળોએ, પરિસ્થિતિઓ એટલી ખરાબ થઈ શકે છે કે તેમના માટે રહેવાનું અથવા વીમો લેવાનું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.
રિપોર્ટમાં અનેક ચેતવણીઓ જારી કરવામાં આવી છે. આ ખતરાઓમાં પશ્ર્ચિમ એન્ટાર્કટિકા અને ગ્રીનલેન્ડમાં બરફની ચાદૃરનું નુકસાન અને એમેઝોન વરસાદી જંગલમાં મોટા પાયે ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે. આબોહવા વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું છે કે તાપમાનમાં દરેક વધારાના દશાંશ ડિગ્રી વધારાથી નુકસાન વધશે. તેથી, ૧.૫ ડિગ્રી મર્યાદા ઓળંગાઈ ગયા પછી પણ ઝડપી ઉત્સર્જન ઘટાડો જરી છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે અશ્મિભૂત ઇંધણનો ઉપયોગ દૃૂર કરવા ઉપરાંત, વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ દૃૂર કરવા માટેની તકનીકો પર પણ કામ કરવું જોઈએ. વૃક્ષો વાવવા એ એક પરંપરાગત પદ્ધતિ છે, પરંતુ વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે ફક્ત વનીકરણથી જ તાપમાનમાં મર્યાદિત ઘટાડો થઈ શકે છે. તેથી, કાર્બન દૃૂર કરવાની નવી પદ્ધતિઓની જર પડશે.
એ નોંધવું જોઈએ કે ૨૬ ઓગસ્ટે નેપાળમાં આવેલા પૂરમાં ૧,૦૦૦ થી વધુ લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે. ૨૦,૦૦૦ સૈનિકો અને ૨૦ થી વધુ હેલિકોપ્ટર બચાવ કામગીરીમાં રોકાયેલા છે. ભારતીય સેનાના જવાનો પણ નેપાળ સેના સાથે કામ કરી રહૃાા છે. જોકે, નેપાળમાં હજુ પણ ૫,૦૦૦ થી વધુ લોકો ગુમ છે.