રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદીમુર્મુએ મંગળવારે એક બિલને મંજૂરી આપી જે રાષ્ટ્રગીત “વંદે માતરમ” ગાવામાં ઇરાદાપૂર્વક અવરોધ અથવા અટકાવવાને ગુનો બનાવશે. એક સરકારી નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેને હાલમાં રાષ્ટ્રગીત જેવું જ કાનૂની રક્ષણ મળશે.
રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬, રાષ્ટ્રપતિની સંમતિથી કાયદો બની ગયો છે. લોકસભાએ ૩૦ જુલાઈના રોજ બિલ પસાર કર્યું હતું, જ્યારે રાજ્યસભાએ એક દિવસ પહેલા તેને મંજૂરી આપી હતી. આ બિલ હેઠળ, વંદે માતરમને રાષ્ટ્રગીત “જન ગણ મન” ની સમાન દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી દરમિયાન લાલ કિલ્લાના કિલ્લા પરથી પ્રથમ વખત વંદે માતરમ ગાવામાં આવશે. અગાઉ, રાષ્ટ્રીય સન્માનના અપમાન નિવારણ કાયદામાં રાષ્ટ્રગીત (જન ગણ મન) ગાવાથી ઇરાદૃાપૂર્વક અટકાવવા અથવા આવા ગાનમાં રોકાયેલા કોઈપણ મેળાવડામાં ખલેલ પહોંચાડવા પર પ્રતિબંધ હતો.
આ ગુનાઓ માટે વધુમાં વધુ ત્રણ વર્ષની જેલ, દડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે, જેમાં બીજી અને ત્યારબાદ દૃોષિત ઠેરવવા માટે ઓછામાં ઓછી એક વર્ષની જેલની સજા થઈ શકે છે. અગાઉના કાયદામાં રાષ્ટ્રગીતને સમાન રક્ષણ પૂરું પાડવામાં આવ્યું ન હતું.
બિલમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, “હાલમાં, ’વંદે માતરમ’ ગાવાનું રાષ્ટ્રગીત હોવા છતાં તેના અપમાનને રોકવા માટે કોઈ ચોક્કસ કાનૂની જોગવાઈ નથી. તેથી, કોઈપણ વ્યક્તિને રાષ્ટ્રગીત ગાવાથી ઇરાદૃાપૂર્વક અટકાવવા અથવા આવા ગાનમાં રોકાયેલા કોઈપણ મેળાવડામાં ખલેલ પહોંચાડવાથી રોકવા માટે, ઉપરોક્ત કાયદૃાની કલમ ૩ માં સુધારો કરીને રાષ્ટ્રગીતને તેના કાર્યક્ષેત્રમાં સમાવવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેનાથી આવા કૃત્યો સજાપાત્ર બને.”
બિલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે ૨૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦ ના રોજ, બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં ઐતિહાસિક ભૂમિકા ભજવનાર બંકિમચંદ્ર ચેટર્જી દ્વારા રચિત ’વંદે માતરમ’ ગીતને રાષ્ટ્રગીત ’જન ગણ મન’ જેટલું જ સન્માન અને દરજ્જો આપવામાં આવશે.
આ વર્ષની શઆતમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે નિર્દૃેશ આપ્યો હતો કે જ્યારે રાષ્ટ્રગીત અને રાષ્ટ્રગીત એકસાથે વગાડવામાં આવે છે, ત્યારે ’વંદે માતરમ’ ના બધા છ શ્લોકો પહેલા ગાવા જોઈએ. ૨૮ જાન્યુઆરીના રોજ એક આદેશમાં, ગૃહ મંત્રાલયે રાષ્ટ્રગીત ગાવા માટે પ્રોટોકોલનો પ્રથમ સેટ જારી કર્યો હતો, જેમાં નિદેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે તેના છ શ્લોકો, દરેક ૩ મિનિટ અને ૧૦ સેકન્ડના, રાષ્ટ્રપતિના આગમન, રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા અને રાજ્યપાલો દ્વારા ભાષણો જેવા સત્તાવાર સમારંભોમાં ગાવામાં આવે.