મધ્યપ્રદેશમાં અન્ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી) માટે ૨૭ ટકા અનામત અંગે કાનૂની અને રાજકીય લડાઈ વધુ તીવ્ર બની છે. જબલપુર હાઇકોર્ટે ૨૦૧૯ ના કાયદાને ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યા બાદ, મોહન યાદવ સરકાર હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાની તૈયારી કરી રહી છે. મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે નવી દિલ્હીમાં ટોચના કાનૂની નિષ્ણાતો સાથે બેઠક યોજીને નિર્ણયના કાનૂની પાસાઓ અને ભવિષ્યની રણનીતિ પર ચર્ચા કરી.મધ્યપ્રદેશની તત્કાલીન કમલનાથ સરકારે ૨૦૧૯ માં ઓબીસી અનામત ૧૪ ટકાથી વધારીને ૨૭ ટકા કરી હતી.
આ કેસને જબલપુર હાઇકોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો. ૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ આપેલા પોતાના નિર્ણયમાં, હાઇકોર્ટે સરકારી નોકરીઓ અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં ઓબીસી અનામત ૨૭ ટકા સુધી વધારવાના કાયદાને ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યો અને અનામતને ફરીથી ૧૪ ટકા સુધી મર્યાદિત કરી. કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં ઇન્દિરા સાહની કેસ અને ૫૦ ટકા અનામત મર્યાદાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે.
હાઇકોર્ટના નિર્ણય બાદ, ભાજપ સરકારે સતત કહ્યું છે કે કાનૂની સલાહ લીધા પછી આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ સંદર્ભમાં, મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે નવી દિલ્હીમાં ભારતના સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા અને રાજ્યના એડવોકેટ જનરલ પ્રશાંત સિંહ સાથે બેઠક યોજી હતી. બેઠકમાં હાઇકોર્ટના નિર્ણયના કાનૂની પાસાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી અને સંભવિત કાનૂની વિકલ્પોની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્ય સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરવા અને હાઇકોર્ટના નિર્ણય પર વચગાળાનો સ્ટે માંગવાનું વિચારી રહી છે.
હાઈકોર્ટના નિર્ણયથી રાજ્યના રાજકારણમાં પણ ગરમાવો આવ્યો છે. કોંગ્રેસે આરોપ લગાવ્યો હતો કે રાજ્ય સરકારે કોર્ટમાં ઓબીસી સમુદાયનું મજબૂત પ્રતિનિધિત્વ કર્યું નથી. દરમિયાન, ભાજપ કહે છે કે કમલનાથ સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલ કાયદો કાયદેસર રીતે નબળો હતો, જેના કારણે તે કોર્ટમાં ટકી શક્્યો નહીં, અનેમ્ઝ્ર સમુદાયને નુકસાન થયું.વિપક્ષના નેતા ઉમંગ સિંઘર સરકારના ઇરાદા પર સવાલ ઉઠાવતા કહે છે કે, “અનામત અંગે ભાજપ સરકારનો ઇરાદો સ્પષ્ટ હોય, તો તેણે તાત્કાલિક વિધાનસભાનું ખાસ સત્ર બોલાવવું જાઈએ અને વટહુકમ પસાર કરવો જાઈએ.” તેમના નિવેદન બાદ,ઓબીસી અનામતનો મુદ્દો રાજકીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
કોંગ્રેસ પ્રવક્તા સ્વદેશ શર્માએ સોલિસિટર જનરલ સાથે મુખ્યમંત્રીની મુલાકાત પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે, “કમલનાથની સરકારે ઓબીસી શ્રેણીને ૨૭% અનામત આપી હતી. ભાજપે તેને કોર્ટમાં લઈ જઈને અનામત અટકાવી દીધી.” સરકાર પાડી દીધા પછી, ભાજપ સરકારે ઓબીસી વર્ગને અનામત આપવી જાઈતી હતી. ભાજપ સરકારના ઈરાદા ખામીયુક્ત છે.ઓબીસી અનામતનો મુદ્દો લાંબા સમયથી મધ્યપ્રદેશના રાજકારણમાં એક સંવેદનશીલ વિષય રહ્યો છે. હવે, સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કરે છે કે નહીં, અને જા તે કરે છે, તો તેને કોઈ વચગાળાની રાહત મળે છે કે નહીં, તે લાખો ઓબીસી ઉમેદવારો અને વિદ્યાર્થીઓનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ મુદ્દો આગામી દિવસોમાં રાજ્યના રાજકારણ અને કાનૂની ચર્ચા બંનેનો મુખ્ય કેન્દ્ર રહેવાની શક્યતા છે.