રાજ્ય મુખ્યાલયમાં થયેલા વિવાદ બાદ, ભૂતપૂર્વ પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાયના આગામી રાજકીય પગલા અંગે ચર્ચાઓ તેજ બની છે. ૧૧ ઓક્ટોબરના રોજ, નવા પ્રદેશ પ્રમુખ આરાધના મિશ્રાના શપથ ગ્રહણ સમારોહ દરમિયાન, અજય રાય અને તેમના સમર્થકો અને મહિલા કોંગ્રેસ નેતા મમતા ચૌધરી અને તેમના સમર્થકો વચ્ચે ઝપાઝપી થઈ હતી. આ ઘટના બાદ, અજય રાય વારાણસી પાછા ફર્યા અને ઘરે જ રહ્યા. હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું અજય રાય કોંગ્રેસ પાર્ટી છોડવાનો નિર્ણય લેશે કે પાર્ટીમાં રહીને પોતાનો રાજકીય સંઘર્ષ ચાલુ રાખશે?
લખનૌમાં થયેલા વિવાદ બાદ, અજય રાયના રાજકીય ભવિષ્ય વિશે ઘણી અટકળો ચાલી રહી છે. એવી પણ ચર્ચા છે કે જો તેઓ કોંગ્રેસ છોડશે તો તેઓ ભાજપમાં પાછા ફરશે અથવા સમાજવાદી પાર્ટી અને બહુજન સમાજ પાર્ટી જેવા વિકલ્પો પર વિચાર કરશે. જોકે, પાર્ટીના એક નજીકના કાર્યકર્તાનો દાવો છે કે ભાજપમાં પાછા ફરવાની શક્્યતાઓ ખૂબ જ ઓછી છે. નામ ન આપવાની શરતે બોલતા, પાર્ટી કાર્યકર્તાએ કહ્યું કે અજય રાયને ૨૦૨૪ માં ભાજપ તરફથી પાર્ટીમાં જાડાવાની ઓફર પણ મળી હતી, પરંતુ તેમણે ના પાડી દીધી.
પાર્ટીના એક કાર્યકર્તાના મતે, ૨૦૦૯માં અજય રાયનો રાજકીય અનુભવ કડવો હતો, અને તે તે ઘટનાને વિશ્વાસઘાત માને છે. તેવી જ રીતે, પાર્ટીના એક નજીકના કાર્યકર્તા કહે છે કે સમાજવાદી પાર્ટી અને બહુજન સમાજ પાર્ટીની કાર્યશૈલી સાથે અજય રાયની રાજકીય વિચારધારાનું સમાધાન કરવું સરળ નહીં હોય. તેથી, કોંગ્રેસ પાર્ટીમાં રહેવું તેમના માટે સૌથી સંભવિત માર્ગ માનવામાં આવે છે.
અજય રાયના નજીકના એક કાર્યકર્તાનો દાવો છે કે પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન કેટલાક વરિષ્ઠ કોંગ્રેસ નેતાઓ તેમનાથી અસ્વસ્થતા અનુભવવા લાગ્યા હતા. પાર્ટી કાર્યકર્તાના મતે, અજય રાય ધાર્મિક યાત્રાઓ અને મંદિરની મુલાકાતો દ્વારા એક અલગ રાજકીય છબી કેળવી હતી. પાર્ટી કાર્યકર્તાના મતે, અજય રાય તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ૧૧ વખત અયોધ્યા અને ૯ વખત મથુરાની મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે ગોવર્ધન પરિક્રમાના સાત કોસ ખુલ્લા પગે પણ પરિક્રમા કરી હતી.
અજય રાયની આ શૈલીથી કેટલાક કોંગ્રેસ નેતાઓમાં અસ્વસ્થતા ફેલાઈ હોવાનું કહેવાય છે. પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં લઘુમતી સમુદાયને લગતા મુદ્દાઓ પર તેમની સક્રિયતા દ્વારા અજય રાયના રાજકીય વલણનો બીજા પાસું પણ ઉભરી આવ્યો છે. અજય રાયના એક નજીકના સહયોગીનો દાવો છે કે તેમણે સહારનપુર, રામપુર, બરેલી અને મુરાદાબાદના મુદ્દાઓ પર ખુલ્લેઆમ વલણ અપનાવ્યું હતું, જેના કારણે લઘુમતી સમુદાયના એક વર્ગમાં તેમની સ્વીકૃતિ વધી હતી.
સહયોગીના જણાવ્યા મુજબ, અજય રાયે મુરાદાબાદ મસ્જીદ વિવાદ અને જૌહર યુનિવર્સિટી સામે લેવાયેલા પગલાં સામેના વિરોધમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે સહારનપુર મસ્જીદ કેસમાં ધરણા પ્રદર્શન પણ કર્યા હોવાનો દાવો છે. વધુમાં, અજય રાય જેલમાં તૌકીર રઝાને મળ્યા હોવાનું પણ જાણવા મળે છે.
અજય રાયના એક નજીકના સહયોગીનો આરોપ છે કે ઉત્તર પ્રદેશમાં કોંગ્રેસના પુનરાગમન દરમિયાન, નેતૃત્વ અને રાજકીય દિશા અંગે પક્ષમાં મતભેદો વધ્યા હતા. સહયોગીનો દાવો છે કે લોકસભા ચૂંટણીમાં છ કોંગ્રેસના સાંસદોની જીત અને વિધાન પરિષદની ચૂંટણીઓની તૈયારીઓ વચ્ચે કેટલાક વરિષ્ઠ નેતાઓ પક્ષની રણનીતિ અંગે અસ્વસ્થ હતા. સહયોગીએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે અજય રાયને પ્રદેશ પ્રમુખ પદ પરથી હટાવવા પાછળ પક્ષમાં આંતરિક ઝઘડો હતો.
અજય રાયની રાજકીય કારકિર્દીનું બીજું પાસું તેમની આક્રમક કાર્યશૈલી અને વિવાદો રહ્યા છે. ભાજપથી કોંગ્રેસ સુધીની તેમની રાજકીય સફર દરમિયાન, તેઓ વારંવાર તેમના નિવેદનો અને વિરોધ કરવાની પદ્ધતિઓ માટે સમાચારમાં રહ્યા છે. તેમના સમર્થકો આને સરકાર સામે એક અવાજે લડાઈ તરીકે વર્ણવે છે, જ્યારે ટીકાકારો પ્રશ્ન કરે છે કે આવી રાજકીય પરિસ્થિતિમાં સંગઠનમાં બધા નેતાઓને બોર્ડ પર રાખવા કેટલું સરળ છે. તેમનો રાજ્ય પ્રભારી રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમ સાથે મતભેદ હતો. મમતા ચૌધરી, જેમની સાથે અજય રાયનો ઝઘડો થયો હતો, તે રાજેન્દ્ર ગૌતમની નજીક હોવાનું કહેવાય છે.
અજય રાયની ભાવિ રણનીતિ અંગે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા પિંદ્રા વિધાનસભા મતવિસ્તાર અંગે છે. કોંગ્રેસના સૂત્રોનો દાવો છે કે અજય રાય પાર્ટીમાં રહી શકે છે અને આ વિસ્તારમાં તેમનો રાજકીય આધાર મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે. અમે આ બાબતે અજય રાયનો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેમણે સત્તાવાર રીતે બોલવાનો ઇનકાર કર્યો. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે અજય રાય આ અઠવાડિયે રાહુલ ગાંધીને પણ મળી શકે છે. અજય રાય પાંચ વખત ધારાસભ્ય રહી ચૂક્્યા છે, ત્રણ વખત ભાજપની ટિકિટ પર, એક વખત અપક્ષ તરીકે અને એક વખત કોંગ્રેસની ટિકિટ પર જીત્યા છે. તેઓ છેલ્લી પાંચ ચૂંટણીઓ કોંગ્રેસની ટિકિટ પર હારી ગયા છે.