મહારાષ્ટ્રની રાજધાની મુંબઈના ભાયખલા પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારક્ષેત્રમાં એક વરિષ્ઠ નાગરિક સાથે સંકળાયેલ સાયબર છેતરપિંડીનો કેસ નોંધાયો હતો. પીડિતને ફોન દ્વારા જાણ કરવામાં આવી હતી કે એક બેંક તેના માટે સિનિયર સિટીઝન કાર્ડ જારી કરશે. તેને એક એપીકે ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરવા અને તેનું ડેબિટ કાર્ડ અને અન્ય વ્યક્તિગત માહિતી દાખલ કરવા કહેવામાં આવ્યું હતું. આ વાત માનીને, સિનિયર સિટીઝને એપીકે ઇન્સ્ટોલ કર્યું અને તેનું ડેબિટ કાર્ડ અને વ્યક્તિગત વિગતો દાખલ કરી. ત્યારબાદ તેના ખાતામાંથી ૫૬૨,૦૦૦ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા.
આ સાયબર છેતરપિંડીના કેસમાં કેસ નોંધાયા બાદ, તપાસ પ્રોપર્ટી સેલને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. ટેકનિકલ તપાસ દરમિયાન, પોલીસને ઇન્દોરમાં આ સાયબર છેતરપિંડીની લિંક મળી. ત્યારબાદ, પોલીસે ૩૬ વર્ષીય આરોપીની ધરપકડ કરી. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આરોપી બી.ટેક ડ્રોપઆઉટ છે. શાળા છોડ્યા પછી, તેણે પોતાની જાતે એપીકે ફાઇલો વિકસાવવાનું શરૂ કર્યું. અત્યાર સુધીની તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે તેણે કુલ ૨,૮૦૫ એપીકે ફાઇલો વિકસાવી છે. આમાં સિનિયર સિટીઝન કાર્ડ વેરિફિકેશન એપીકે પેન્શન કાર્ડ વેરિફિકેશન એપીકે, લાઇફ સર્ટિફિકેટ એપીકે,આરટીઓ ચલણ એપીકે અને ક્રેડિટ કાર્ડ સંબંધિત એપીકે સહિત વિવિધ પ્રકારની ફાઇલોનો સમાવેશ થાય છે.
મુંબઈ પોલીસ ક્રાઈમ બ્રાન્ચના ડીસીપી રાજતિલક રોશનના જણાવ્યા અનુસાર, આરોપીએ પોતે છેતરપિંડી કરી નથી, પરંતુ આ એપીકે ફાઇલો સાયબર છેતરપિંડી કરનારાઓને વેચી દીધી છે. છેતરપિંડી કરનારાઓએ પીડિતો પાસેથી વ્યક્તિગત અને બેંકિંગ માહિતી મેળવવા માટે આ ફાઇલોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આરોપીઓએ એપીકે સંબંધિત ટેકનિકલ કાર્યમાં મદદ કરવા માટે પૃષ્ઠભૂમિમાં ટેકનિકલ સપોર્ટ કર્મચારીઓને પણ રાખ્યા હતા. પોલીસ કહે છે કે ધરપકડ કરાયેલ આરોપી આ સમગ્ર નેટવર્કમાં ટોચની કડીઓમાંની એક છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, ૨,૮૦૫ એપીકે ફાઇલો અલગ અલગ ભાવે વેચાઈ હતી. દરેક એપીકે કયા ભાવે અને કોને વેચવામાં આવી તે નક્કી કરવા માટે તપાસ ચાલુ છે.
અત્યાર સુધી પ્રાપ્ત થયેલા રેકોર્ડ મુજબ, ૯,૬૭૩ સંભવિત પીડિતોની ઓળખ કરવામાં આવી છે. આમાંથી ૧,૦૭૪ ફરિયાદો પોલીસને મળી છે. આ ફરિયાદોમાં મહારાષ્ટ્રમાંથી ૧૪૩ અને મુંબઈમાંથી ૩૬નો સમાવેશ થાય છે. અત્યાર સુધીમાં ૮૮ એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે. નોંધાયેલા કેસોમાં આશરે ૧૫.૭૫ કરોડની છેતરપિંડી મળી આવી છે. જોકે, તપાસના આધારે, પોલીસનો અંદાજ છે કે આ નેટવર્કમાં કુલ છેતરપિંડી ૧૫૦ કરોડ જેટલી હોઈ શકે છે. પોલીસ કહે છે કે તપાસ આગળ વધતાં આ રકમ વધી શકે છે.
મુંબઈ પોલીસ ક્રાઈમ બ્રાન્ચના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેસ ફક્ત મહારાષ્ટ્ર કે મુંબઈ પૂરતો મર્યાદિત નથી. સમગ્ર ભારત સ્તરે તપાસ ચાલી રહી છે. આરોપીએ દેશના વિવિધ ભાગોમાં સ્થિત છેતરપિંડી કરનારાઓને ફાઇલો વેચી હોવાની શંકા છે. પોલીસ હવે તે બધા છેતરપિંડી કરનારાઓ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે જેમણે આરોપીઓ પાસેથી એપીકે ખરીદ્યું હતું અને તેનો ઉપયોગ સાયબર છેતરપિંડી કરવા માટે કર્યો હતો. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેસમાં વધુ ધરપકડ શક્ય છે. નોંધનીય છે કે મુંબઈ સાયબર પોલીસે અગાઉ એક નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો હતો જે નકલી પ્રમાણપત્રો બનાવે છે, જે તબીબી પ્રેક્ટિસ માટે જરૂરી છે. આ કેસમાં ત્રણ આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
પૂછપરછમાં જાણવા મળ્યું કે આરોપીએ એપીકે વેચવા માટે કોઈ વેબસાઇટ કે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ બનાવ્યું ન હતું. છેતરપિંડી કરનારાઓ સાથે તેનો સંપર્ક ફોન દ્વારા થયો હતો. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આરોપીનો સંપર્ક શરૂઆતમાં એક છેતરપિંડી કરનાર દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો જેણે પોતાને એપીકે ડેવલપર તરીકે ઓળખાવ્યો હતો, અને તેના દ્વારા તેણે અન્ય છેતરપિંડી કરનારાઓ સુધી પહોંચ મેળવી હતી. પોલીસ હવે તપાસ કરી રહી છે કે આરોપીએ અત્યાર સુધીમાં કેટલા લોકોને એપીકે વેચ્યા છે અને તે કેટલા છેતરપિંડી કરનારાઓના સંપર્કમાં હતો.
મુંબઈ પોલીસ ક્રાઈમ બ્રાન્ચના જણાવ્યા અનુસાર, સાયબર છેતરપિંડી સામાન્ય રીતે પીડિતોને ડરાવીને, લાલચ આપીને અથવા તેમને વિશેષાધિકારનું વચન આપીને તેમને નિશાન બનાવે છે. વરિષ્ઠ નાગરિકના કિસ્સામાં, આરોપી બેંકમાંથી સિનિયર સિટીઝન કાર્ડ મેળવવાનું વચન આપતો હતો અને તેમને એપીકે ઇન્સ્ટોલ કરવાનું કહેતો હતો. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, છેતરપિંડી કરનારા પહેલા પીડિતનો માનસિક રીતે વિશ્વાસ મેળવે છે અને પછી તેમને એપીકે ઇન્સ્ટોલ કરાવીને બેંકિંગ અથવા વ્યક્તિગત માહિતી મેળવે છે.