સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી સરકાર અને કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ સીએકયુએમને તહેવારો દરમિયાન ફટાકડા ફોડવા અંગેના નિર્દેશોનો અમલ ન કરવા બદલ ઠપકો આપ્યો છે. કોર્ટે ફટાકડાને નિયંત્રિત કરવા માટે આ સૂચનાઓ જારી કરી હતી.
જસ્ટિસ એમએમ સુંદરેશ અને પીબી વરાલેની બેન્ચે મૌખિક ટિપ્પણી કરી. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે નિર્દેશોનું પાલન ન કરવાને કારણે, તેના આદેશો ફક્ત સૈદ્ધાંતિક બની ગયા છે. વારંવાર ઉલ્લંઘનો આદેશોને “મજાક” બનાવી રહ્યા છે. બેન્ચે અધિકારીઓને પૂછ્યું, “તમે બરાબર શું કર્યું? જ્યાં સુધી તમે અમને કહી ન શકો કે તમે શું કર્યું? પછી તે મજાક બની જાય છે.” બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે નિર્દેશોના પાલન અને અસરકારકતા અંગેના નક્કર ડેટાનો અભાવ છે.
કોર્ટે પૂછ્યું કે ગયા વર્ષે તેના આદેશો પછી રચાયેલી દેખરેખ ટીમોએ ખરેખર ઓળખાયેલા વિસ્તારોની મુલાકાત લીધી હતી કે નહીં. તેણે એ પણ પૂછ્યું કે ટીમોએ ક્્યારે મુલાકાત લીધી અને તેમણે કયો ડેટા એકત્રિત કર્યો. કોર્ટે એ પણ જાણવા માંગ્યું કે શું એવા વિસ્તારોમાં કોઈ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું જ્યાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સમાં તીવ્ર વધારો થયો હતો, તેમજ શું એવા વિસ્તારોમાં મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું જ્યાં એકયુઆઇ વધ્યો ન હતો.
કોર્ટે ટિપ્પણી કરી, “આગામી વર્ષે, જ્યારે અમે અહીં નહીં હોઈએ, ત્યારે તમે બીજી બેન્ચ સમક્ષ આવી જ દલીલો કરશો.” તેણે અધિકારીઓને ઉચ્ચ સ્તરે વિચારવા વિનંતી કરી. બેન્ચે જણાવ્યું કે આ મામલો પક્ષકારો વચ્ચેનો વિવાદ નથી; તે દરેક જીવને લગતો છે.કોર્ટે કહ્યું, “અમે તહેવારો અંગે જનતાની લાગણીઓને પણ સમજીએ છીએ. અમે ધર્મ વિશે વાત કરી રહ્યા નથી. પરંતુ અમે તાર્કિક રીતે વાત કરી રહ્યા છીએ કે આપણે ખરેખર કોઈને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના તહેવારો કેવી રીતે ઉજવી શકીએ.”
કોર્ટે કહ્યું, “અમે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધના પક્ષમાં નથી. અમે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ.” તેણે અધિકારીઓને ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે તે બે દિવસો પર ખાસ ધ્યાન આપવા કહ્યું. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે અધિકારીઓએ જમીન પર પરિÂસ્થતિનું નિરીક્ષણ કરવું જાઈએ.
કોર્ટે એવો પણ પ્રશ્ન કર્યો કે શું ફક્ત ફટાકડાના વેચાણને નિયંત્રિત કરવું પૂરતું છે. તેણે કહ્યું કે વેપારીઓ સ્વાભાવિક રીતે માંગ અને પુરવઠા અનુસાર કામ કરશે. બેન્ચે કહ્યું, “દેખીતી રીતે, વેપારીઓ તરીકે, તેઓ હંમેશા માંગ અને પુરવઠા અનુસાર કામ કરશે. તેઓ શક્્ય તેટલો વધુ વ્યવસાય કરશે.”
દિલ્હી-એનસીઆરમાં તહેવારો દરમિયાન ફટાકડા ફોડવા અને એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ પર તેની અસર સંબંધિત સુઓમોટો કેસમાં, કોર્ટે કહ્યું કે જા ફટાકડા ફોડવામાં આવે તો વાયુ પ્રદૂષણ ચોક્કસપણે વધશે.બેન્ચે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સમસ્યા “લાઇટના તહેવાર” સાથે નથી, પરંતુ ફટાકડા સાથે છે. તેણે ફટાકડા ફોડવા સામે લોકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે જાણીતી હસ્તીઓ અને સેલિબ્રિટીઓની મદદ લેવાનું સૂચન કર્યું.
કોર્ટે કહ્યું, “તહેવારો દરમિયાન, જનતામાં ઘણો ઉત્સાહ હોય છે. તેઓ સામાન્ય લોકો છે. અમે તેમની સામે કેસ દાખલ કરી શકતા નથી. પરંતુ તમે ખાતરી કરી શકો છો કે અમારા આદેશોનો અમલ થાય. અમે જનતાની લાગણીઓને પણ સમજીએ છીએ. અમે ધર્મ વિશે વાત નથી કરી રહ્યા. અમે તાર્કિક રીતે વાત કરી રહ્યા છીએઃ ખરેખર કોઈને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના આપણે તહેવાર કેવી રીતે ઉજવી શકીએ? તે પ્રકાશનો તહેવાર છે. મૂળમાં, કોઈ સમસ્યા નહોતી. સમસ્યા ત્યારે ઊભી થઈ જ્યારે ફટાકડા અસ્તિત્વમાં આવ્યા. નહિંતર, અમે દીવા પ્રગટાવતા હતા, અને તે ખૂબ જ સુંદર હતું.” આખરે, સમસ્યા અગ્નની છે, પ્રકાશની નહીં.
અધિકારીઓએ કોર્ટને શિયાળાના પ્રદૂષણ સામે લડવા માટે લેવામાં આવેલા પગલાં વિશે માહિતી રજૂ કરી. આમાં ૬૦૮ એન્ટી-સ્મોગ ગનનું સ્થાપન, ઈલેક્ટ્રીક વાહનો માટે ચા‹જગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ગ્રીન કવર પગલાં અને મોનિટરિંગ સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ જણાવ્યું હતું કે દિલ્હી સરકારે એક એક્શન પ્લાન તૈયાર કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર પ્રદૂષણની મોસમનો સામનો કરવા માટે તૈયાર છે. જાકે, કોર્ટે એમિકસ ક્્યુરીના રિપોર્ટને ટાંકીને એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો. રિપોર્ટ મુજબ, ૨૯ સીએકયુએમ યુનિટમાંથી માત્ર નવ યુનિટ જ કાર્યરત હતા. કોર્ટે એ પણ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે નિર્દેશોના પાલન અને અસર અંગે કોઈ અહેવાલ કેમ નથી. આ અહેવાલો દર્શાવે છે કે કોર્ટના નિર્દેશોનું કોઈ પરિણામ આવ્યું છે કે નહીં.