પંજાબમાં આવતા વર્ષની શઆતમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. રાજ્યમાં થોડા મહિનામાં આદૃર્શ આચારસંહિતા લાગુ થશે. વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ નજીક આવતાની સાથે, તમામ રાજકીય પક્ષોએ ઉમેદવારોની પસંદગી અને ચૂંટણી વ્યૂહરચનાને ઝડપી બનાવી દીધી છે. ગતિવિધિઓના આ ધમાલ વચ્ચે, પંજાબ કોંગ્રેસની અંદર અને બહાર ગુંજતો સૌથી મોટો પ્રશ્ર્ન એ છે કે: ’પંજાબમાં કોંગ્રેસના નવા બોસ કોણ હશે?’ સૂત્રો સૂચવે છે કે હાઈકમાન્ડે પરેખાને અંતિમ સ્વપ આપી દીધું છે, પરંતુ સત્તાવાર જાહેરાત મુલતવી રાખવામાં આવી રહી છે.
પાર્ટીના ટોચના સૂત્રો દૃાવો કરે છે કે પંજાબ કોંગ્રેસ પ્રમુખ માટેનો સંપૂર્ણ બ્લુપ્રિન્ટ પૂર્ણ થઈ ગયો છે અને તેને રાહુલ ગાંધીની મંજૂરી મળી ગઈ છે. તેમ છતાં, હાઈકમાન્ડે હજુ સુધી સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પાછળનું મુખ્ય કારણ પંજાબનું જટિલ સામાજિક અને જાતિ રાજકારણ છે. પંજાબમાં અનુસૂચિત જાતિ વસ્તી આશરે ૩૧.૯૪ ટકા છે, જે દૃેશમાં સૌથી વધુ માનવામાં આવે છે. જ્યારે રાજ્યની વસ્તીના ૧૮ થી ૨૨ ટકા વચ્ચે ગણાતા જાટ શીખ સમુદૃાયનો કૃષિ, ગ્રામીણ સમાજ અને રાજકારણમાં મજબૂત પ્રભાવ છે. તેથી, કોંગ્રેસ પક્ષ માટે સંગઠનાત્મક નેતૃત્વ સ્થાપિત કરવું મુશ્કેલ છે.
એવી ચર્ચા છે કે ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ચરણજીત િંસહ ચન્નીને પ્રદૃેશ પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવાથી દલિત મત બેંકમાં મજબૂત સંદૃેશ જઈ શકે છે, પરંતુ આનાથી જાટ શીખ મતદૃારો અકાલી દળ, આમ આદૃમી પાર્ટી અથવા ભાજપ તરફ વળી શકે છે. જો કે, જો ચન્નીને આ જવાબદૃારી ન સોંપવામાં આવે તો દલિત સમુદૃાયમાં નકારાત્મક સંદૃેશ જવાનો ભય છે. ચન્નીએ પોતે જાહેર મંચોમાં વારંવાર કહૃાું છે કે જાટ શીખ નેતાઓ કોંગ્રેસમાં ટોચના સંગઠનાત્મક હોદ્દાઓ પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે. આ નિવેદૃનો હવે પાર્ટીમાં જાતિ સંતુલન અંગેની ચર્ચાને વધુ વેગ આપી રહૃાા છે.
૨૦૨૨ ની વિધાનસભા ચૂંટણીનો અનુભવ પણ કોંગ્રેસ હાઇકમાન્ડ માટે એક મોટો પડકાર ઉભો કરે છે. ચૂંટણી પહેલા, પાર્ટીએ તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી કેપ્ટન અમિંરદર િંસહને બદલીને ચરણજીત િંસહ ચન્નીને બેસાડ્યા. તે સમયે, પાર્ટીને આશા હતી કે દલિત મુખ્યમંત્રી કાર્ડથી ચૂંટણીલક્ષી લાભ થશે, પરંતુ પરિણામો વિપરીત હતા. ૨૦૧૭માં ૭૭ બેઠકો જીતનાર કોંગ્રેસ ૨૦૨૨માં માત્ર ૧૮ બેઠકો પર જ સમેટાઈ ગઈ. પાર્ટીનો મત હિસ્સો પણ આશરે ૩૮.૫ ટકાથી ઘટીને ૨૩ ટકા થઈ ગયો. સૌથી મોટો આંચકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે ચન્ની પોતે ભદૃૌર અને ચમકૌર સાહિબ બંનેમાં હારી ગયા.
ચૂંટણી પહેલાં કોઈ મોટા ફેરફારો થવાની શક્યતા અંગે કોંગ્રેસ નેતૃત્વ હવે સાવધ છે. ચંદીગઢના સાંસદ મનીષ તિવારીએ પણ જાહેરમાં કહૃાું છે કે ચૂંટણી પહેલાં મોટા સંગઠનાત્મક ફેરફારો કોઈ સમજદૃારીભરી રણનીતિ નથી. તેમનું માનવું છે કે કોઈપણ પ્રદૃેશ પ્રમુખને પરિણામો આપવા માટે પૂરતો સમય આપવો જોઈએ.