તમિલનાડુમાં નવોદય વિદ્યાલયની સ્થાપના સંબંધિત કેસની સુનાવણી કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે હિન્દી અંગે રાજ્ય સરકારની નીતિ પર મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણીઓ કરી. ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ન અને એ.જી. મસીહની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે તમિલનાડુ સરકારે તેની માનસિકતા બદલવી જાઈએ. “તમિલનાડુમાં હિન્દી શીખવવામાં ન આવે તે અશક્્ય છે – તમારે તમારી માનસિકતા બદલવી જાઈએ,” બેન્ચે કહ્યું. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે ચેન્નાઈના લોકોએ દિલ્હીના લોકોથી અલગ ન અનુભવવું જોઈએ, અને તેનાથી વિપરીત, દિલ્હીએ ચેન્નાઈથી અલગ ન અનુભવવું જાઈએ.બેન્ચે કહ્યું કે તમારા રાજ્યમાં તમે જે સારું કામ કરી રહ્યા છો તે સિવાય બીજું કંઈપણ તમારા ધોરણોને ઘટાડશે નહીં. દિલ્હીથી આવવાથી ચેન્નાઈના ધોરણો ઘટશે નહીં.
આ મામલો તમિલનાડુના દરેક જિલ્લામાં જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સ્થાપનાનો છે. તમિલનાડુ સરકાર આ શાળાઓની સ્થાપનાનો વિરોધ કરી રહી છે. રાજ્યનો દલીલ છે કે નવોદય વિદ્યાલય ત્રણ ભાષાની નીતિનું પાલન કરે છે, જેમાં હિન્દીનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે તમિલનાડુની પોતાની શિક્ષણ નીતિ બે ભાષા પ્રણાલી પર આધારિત છે. તમિલનાડુ સરકારે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે શિક્ષણ નીતિ રાજ્યના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે અને નવોદય વિદ્યાલય મોડેલ તેની ભાષા નીતિ સાથે અસંગત છે.
તમિલનાડુ સરકારે મદ્રાસ હાઇકોર્ટના દરેક જિલ્લામાં નવોદય વિદ્યાલય સ્થાપિત કરવાના રાજ્યના નિર્દેશના નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો છે. હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે નવોદય વિદ્યાલય તમિલનાડુ શિક્ષણ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતા નથી અને આવી શાળાઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ વિદ્યાર્થીઓના તેમની પસંદગીની શૈક્ષણિક સંસ્થા પસંદ કરવાના અધિકારને અસર કરે છે.
ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં, સુપ્રીમ કોર્ટે તમિલનાડુ સરકારને દરેક જિલ્લામાં નવોદય વિદ્યાલય સ્થાપવા માટે જરૂરી જમીન ઓળખવાનો નિર્દેશ આપ્યો. રાજ્ય સરકારે આદેશ રદ કરવાની માંગ કરી હતી. ગુરુવારે, કોર્ટે આદેશ રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પરંતુ રાજ્ય સરકારને પાલન કરવા માટે વધારાના ત્રણ મહિનાનો સમય આપ્યો હતો.કોર્ટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના પ્રતિનિધિઓને નવોદય વિદ્યાલય સ્થાપવા માટેની નીતિ અને ભાષા નીતિ પર વધુ ચર્ચા કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.
તમિલનાડુ સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ જયદીપ ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે નવોદય વિદ્યાલય રાજ્ય નીતિની વિરુદ્ધ છે અને તમિલ ભાષાને અસર કરશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સહકારી સંઘવાદ એકપક્ષીય ન હોઈ શકે અને આવા નીતિગત મુદ્દાઓ કોર્ટના આદેશ દ્વારા લાગુ ન કરવા જાઈએ. ગુપ્તાએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેન્દ્રએ હજુ સુધી સર્વ શિક્ષા અભિયાન (સર્વ શિક્ષા અભિયાન) હેઠળ રાજ્યને ચૂકવણી કરી નથી અને નવોદય વિદ્યાલયનો મુદ્દો રાજકીય છે.
કોર્ટે રાજ્યની દલીલો સ્વીકારી ન હતી. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારે પહેલા કોર્ટના અગાઉના આદેશનું પાલન કરવું જાઈએ. “અમે તમને જમીન સંપાદન કરવાનું નથી કહી રહ્યા, ફક્ત જમીન ઓળખવા માટે. અમે દરેકના હિતોની ચિંતા કરીએ છીએ. વાતચીતની જરૂર છે. તમે એવું ન કહી શકો કે અમે કોઈ નીતિ સ્વીકારીશું નહીં.”
જÂસ્ટસ નાગરત્ને જણાવ્યું હતું કે નવોદય વિદ્યાલય રાજ્યની નીતિની વિરુદ્ધ નથી અને ભાષા નીતિ અંગે રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે વાતચીત થવી જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે રાજ્યોએ કેન્દ્ર સરકારની યોજનાને પોતાની તરીકે જાવી જોઈએ.
કેન્દ્ર સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વધારાના સોલિસિટર જનરલ કેએમ નટરાજે દલીલ કરી હતી કે રાજ્યને ફક્ત શાળાઓ માટે જમીન આપવાની જરૂર છે, જ્યારે બાકીનું કામ કેન્દ્ર સરકાર સંભાળશે. જસ્ટિસ નાગરત્ને જવાબ આપ્યો, “આખરે, બધાએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. એવી ધારણા ન હોવી જાઈએ કે તમે કેન્દ્ર સરકારને શરણાગતિ આપી રહ્યા છો.” કોર્ટે કહ્યું કે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે વાતચીત થવી જાઈએ. ચર્ચા પછી પણ જા કોઈ મુદ્દો રહે તો રાજ્ય તેને કોર્ટમાં લાવી શકે છે. આ કેસમાં આગામી સુનાવણી ૧૪ ડિસેમ્બરે થશે.