નોઈડા સાયબર પોલીસ સ્ટેશને રાષ્ટ્રીય જનતા દળના પ્રવક્તા પ્રિયંકા ભારતી અને કંચના યાદવ સહિત ઘણા લોકો સામે મોટી કાર્યવાહી કરી છે, જેમણે સોશિયલ મીડિયા પર નકલી અને ભડકાઉ વીડિયો ફેલાવીને જાહેર શાંતિ ખલેલ પહોંચાડવાનો આરોપ મૂક્્યો છે. બુધવારે અધિકારીઓએ કેસની વિગતો જાહેર કરી ત્યારે આ ઘટના પ્રકાશમાં આવી.
એવો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે રાજદ નેતાઓએ મધ્યપ્રદેશમાં એક ઘટનાને, જેમાં પોલીસે એક વ્યક્તિને માર માર્યો હતો, તેને નોઈડામાં ચાલી રહેલા મજૂર વિરોધ પ્રદર્શન સાથે જાડી હતી. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એકસ’ (અગાઉ ટ્વીટર) પર આ ઘટના પોસ્ટ કરીને, તેઓએ કથિત રીતે તણાવ ભડકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
પોલીસે ‘ એકસ’ હેન્ડલ અને જિતેન્દ્ર શર્મા દૌસા નામના ફેસબુક પ્રોફાઇલ સામે પણ એફઆઇઆર નોંધી છે. તેમના પર મધ્યપ્રદેશનો એક વીડિયો શેર કરવાનો આરોપ છે અને દાવો કર્યો છે કે આ ઘટના નોઈડામાં બની છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, બધા આરોપીઓ પર નોઈડામાં ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન અફવા ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ છે.
સોમવારે નોઈડામાં હજારો ફેક્ટરી કામદારો, જેમાં મહિલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, વેતન વધારા અને અન્ય માંગણીઓ સાથે હડતાળ પર ઉતર્યા હતા. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન કેટલાક સ્થળોએ હિંસા ફાટી નીકળી હતી, જેના કારણે આગચંપી, પથ્થરમારો અને તોડફોડ થઈ હતી. વિરોધ પ્રદર્શનો સાથે પોલીસના વ્યવહારની કેટલાક વર્ગો તરફથી ટીકા થઈ છે, જાકે પોલીસનું કહેવું છે કે “નજીવી શક્તિ”નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ ઘટના બાદ, રાજદ પ્રવક્તા યાદવ અને ભારતીએ સોશિયલ મીડિયા પર એક વ્યક્તિને પોલીસ દ્વારા માર મારવામાં આવતો વીડિયો શેર કર્યો અને જાહેરમાં પોલીસની ટીકા કરી. ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસે જણાવ્યું હતું કે જીતેન્દ્ર કુમાર દૌસા દ્વારા ફેસબુક પર પોસ્ટ કરાયેલો વીડિયો વાસ્તવમાં મધ્યપ્રદેશના શહડોલનો હતો, જ્યાં એક નશામાં ધૂત વ્યક્તિ જાહેરમાં ઉપદ્રવ પેદા કરી રહ્યો હતો. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, બધા આરોપીઓએ નોઈડામાં બની રહેલી ઘટનાઓ દર્શાવતા ખોટા દાવા સાથે વીડિયો શેર કર્યો હતો, અને ગેરમાર્ગે દોરનારા કેપ્શનનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો.
માહિતી બહાર આવી છે કે નોઈડામાં હિંસક કામદારોના વિરોધ પાછળ બહારના લોકોનો હાથ હતો. કેટલાક સંગઠનોની પણ ઓળખ કરવામાં આવી છે. સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ હવે હિંસાના ગુનેગારોને ઓળખવા માટે ડિજિટલ ટ્રેલ્સની તપાસ કરી રહી છે. આનાથી ખબર પડશે કે અફવાઓ અને હિંસા સોશિયલ મીડિયા પર ઉદ્ભવી હતી કે વોટ્સએપ ગ્રુપ દ્વારા.એસટીએફ ટીમ આ મામલાની તપાસ કરી રહી છે. નોઈડામાં ચાર દિવસથી શાંતિપૂર્ણ વિરોધ ચાલી રહ્યો હતો. રવિવાર શાંતિપૂર્ણ રહ્યો હતો, અને અધિકારીઓ સાથે બેઠક યોજાઈ હતી. સોમવારે, વિરોધ અચાનક ઉગ્ર બન્યો અને હિંસક બન્યો. વિરોધીઓએ ૩૦૦ થી વધુ કંપનીઓમાં તોડફોડ કરી.
પોલીસની પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનના એક દિવસ પહેલા લગભગ ૧૪૦ વોટ્સએપ ગ્રુપ અને અનામી હેન્ડલ બનાવવામાં આવ્યા હતા. રવિવારે જ ૫૦ શંકાસ્પદ અનામી હેન્ડલ બનાવવામાં આવ્યા હતા.એસટીએફ અધિકારીઓએ આ બધા ગ્રુપના સંચાલકો અને હેન્ડલર્સ વિશે માહિતી એકત્રિત કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આનું સૌથી મહત્વનું પાસું ડિજિટલ ટ્રેઇલની તપાસ છે. ડિજિટલ ટ્રેઇલ હેઠળ, એટીએસ ઇન્ટરનેટ ઉપયોગ વિશેની માહિતી એકત્રિત કરી રહ્યું છે, જેમાં વેબસાઇટ મુલાકાતો, સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ અને શોધ ઇતિહાસનો સમાવેશ થાય છે.
ડિજિટલ ટ્રેઇલ એ આૅનલાઇન પ્રવૃત્તિનો કાયમી રેકોર્ડ છે જે સૂચવે છે કે તે તમે ઓનલાઈન શું કરો છો અને ક્યા જાઓ છો તેના વિશે છે. ડિજિટલ ટ્રેલ પરથી ખબર પડશે કે તમે સોશિયલ મીડિયા પર ક્્યારે અને ક્યા પોસ્ટ કરી છે.આ પોસ્ટ્સ વપરાશકર્તાઓની જાણ વગર એકત્રિત કરવામાં આવે છે. એકવાર ડિજિટલી રેકોર્ડ થઈ ગયા પછી, આ નિશાનો ભૂંસી નાખવા મુશ્કેલ બની શકે છે.એસટીએફ આ માહિતી એકત્રિત કરવા માટે ફોરેન્સિક લેબનો પણ ઉપયોગ કરશે.