લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા અને કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધીએ યુપીઆઇ વ્યવહારો પર સંભવિત વેપારી ડિસ્કાઉન્ટ દર અંગે મોદી સરકાર પર નિશાન સાધ્યું છે. મંગળવારે એકસ પર એક પોસ્ટમાં, તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર ૨,૦૦૦ થી વધુના વેપારી યુપીઆઇ વ્યવહારો પર એમડીઆર લાદવાનો માર્ગ ખોલી રહી છે. રાહુલ ગાંધીના મતે, જ્યારે આવા વ્યવહારો કુલ યુપીઆઇ વ્યવહારોના લગભગ ૫% જેટલા હોઈ શકે છે, તેઓ કુલ વ્યવહાર મૂલ્યના આશરે ૬૫% પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે જો ગ્રાહકો પર સીધી ફી વસૂલવામાં નહીં આવે તો દુકાનદારો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફીનો બોજ આખરે કોણ ઉઠાવશે.
રાહુલ ગાંધી દલીલ કરે છે કે જ્યારે સરકાર કહી શકે છે કે સરેરાશ ગ્રાહક પાસેથી કોઈ ફી વસૂલવામાં આવશે નહીં, ત્યારે વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફી આખરે ગ્રાહક પર અસર કરશે. તેમના મતે, દુકાનદારો આ વધારાના ખર્ચને માલ અને સેવાઓના ભાવમાં સમાવી શકે છે, આમ આડકતરી રીતે ગ્રાહક પર બોજ નાખી શકે છે.
રાહુલ ગાંધીએ તેમના નિવેદનમાં અમેરિકન ચુકવણી કંપનીઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે અમેરિકન ચુકવણી કંપનીઓ લાંબા સમયથી ભારતની શૂન્ય-એમડીઆર નીતિનો વિરોધ કરી રહી છે. હવે, મોદી સરકાર એવી નીતિ તરફ આગળ વધી રહી છે જે યુપીઆઇ પર ફી લાદવાનો માર્ગ મોકળો કરી શકે છે.
રાહુલ ગાંધીએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર આકરા પ્રહારો કર્યા, આ મુદ્દાને યુએસ સાથેના વેપાર કરાર સાથે જાડીને. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે, યુએસ ટ્રેડ ડીલની જેમ, વડા પ્રધાન મોદી ફરી એકવાર યુએસના દબાણ સામે ઝૂકી રહ્યા છે. રાહુલ ગાંધીએ તેમના નિવેદનમાં વડા પ્રધાનને “સમાધાન કરનાર વડા પ્રધાન” કહ્યા અને તેમના પર યુએસના દબાણ સામે “શરણાગતિ” સ્વીકારવાનો આરોપ લગાવ્યો.
કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી કે બેંકો ૨,૦૦૦ સુધીના યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ વ્યવહારો પર કોઈ ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં. તેવી જ રીતે, ૨,૦૦૦ સુધીના રૂપે ડેબિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવતી ચુકવણીઓ પર કોઈ ફી વસૂલવામાં આવશે નહીં. નાણા મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલ ગેઝેટ સૂચના અનુસાર, રૂપે ડેબિટ કાર્ડ અને ૨,૦૦૦ સુધીના યુપીઆઇ વ્યવહારોને “ઇલેક્ટ્રોનિક ચુકવણી મોડ્સ” તરીકે સત્તાવાર રીતે સૂચિત કરવામાં આવ્યા છે.
નોટિફિકેશનમાં જણાવાયું છે કે કોઈપણ બેંક અથવા ચુકવણી સિસ્ટમ ઓપરેટર આ પદ્ધતિઓ દ્વારા ચુકવણી કરતી અથવા પ્રાપ્ત કરતી વ્યક્તિ પાસેથી સીધી કે આડકતરી રીતે કોઈપણ ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં. સરકારે ચુકવણી અને સમાધાન પ્રણાલી અધિનિયમ, ૨૦૦૭ હેઠળ આપવામાં આવેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને આ નિર્ણય લીધો છે. નાણા મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ પગલું યુપીઆઇ વ્યવહારો પર સંભવિત ફી અંગેની મૂંઝવણને દૂર કરવા માટે છે. કેન્દ્ર સરકારે ગયા મહિને પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે યુપીઆઇ દ્વારા કરવામાં આવતી વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ ચુકવણીઓ સામાન્ય ગ્રાહકો માટે સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.