કેન્દ્ર સરકારે બુધવારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે વૈવાહિક બળાત્કારને ગુનાહિત ઠેરવવો કે નહીં, તે નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટના નહીં, પરંતુ વિધાનસભા અને કારોબારીના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહૃાું કે તે ત્રણ અઠવાડિયા પછી વૈવાહિક બળાત્કારને ગુનાહિત ઠેરવવાની માંગ કરતી અરજીઓની સુનાવણી શ કરશે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાની બનેલી બેન્ચે નિર્દૃેશ આપ્યો હતો કે કેસને બુધવાર અને ગુરુવારે, ત્રણ અઠવાડિયા પછી અંતિમ સુનાવણી માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવે.
કેન્દ્ર તરફથી હાજર રહેતા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ દલીલ કરી હતી કે વૈવાહિક બળાત્કારને ગુનાહિત ઠેરવવાની જવાબદારી સુપ્રીમ કોર્ટની નહીં, પરંતુ સંસદની છે.
આ પડકાર ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૬૩ ના અપવાદ ૨ પર કેન્દ્રિત છે, જે જૂના ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૭૫ થી વૈવાહિક બળાત્કારના અપવાદને વિસ્તૃત કરે છે.
આ જોગવાઈ મુજબ, જો કોઈ પુરુષ તેની પત્ની સાથે જાતીય સંભોગ કરે છે અથવા જાતીય પ્રવૃત્તિમાં જોડાય છે, તો તેને બળાત્કાર ગણવામાં આવશે નહીં, જો પત્ની ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની ન હોય. મહિલાઓની સલામતી અને શારીરિક સુખાકારી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ છે તે ઓળખીને, ન્યાયાધીશ બાગચીએ પૂછ્યું કે શું રાજ્ય તેને બળાત્કાર માને છે.
ન્યાયાધીશ બાગચીએ પૂછ્યું, “લગ્નમાં તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ જાતીય સંભોગ માટે દૃબાણ કરાયેલી સ્ત્રી ચોક્કસપણે પીડિત છે. અમે પીડિતાનું રક્ષણ કરીશું. એકમાત્ર પ્રશ્ર્ન એ છે કે શું રાજ્ય તેને બળાત્કાર માને છે.”ન્યાયાધીશ બાગચીએ એમ પણ કહૃાું કે લગ્નનો અર્થ “સ્ત્રીની સ્વતંત્રતાનો અંત” હોઈ શકે નહીં.
પ્રથમ, શું વૈવાહિક બળાત્કાર મુક્તિ હોવા છતાં કેસ ચલાવી શકાય છે, અને બીજું, શું આ મુક્તિ બંધારણીય રીતે માન્ય છે? અરજદારોમાંથી એક વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કરુણા નંદૃીએ દૃલીલ કરી હતી કે જો કોઈ પતિ તેની પત્નીને ગંભીર ઈજા પહોંચાડે છે, તો તે ફક્ત વૈવાહિક સંબંધના આધારે કાનૂની પ્રતિરક્ષાનો દાવો કરી શકતો નથી. નંદૃીએ જણાવ્યું હતું કે વૈવાહિક સંબંધ પુરુષને તેની પત્નીની સંમતિ વિના જાતીય સંબંધો બનાવવાનો અથવા તેણીને ગંભીર શારીરિક નુકસાન પહોંચાડવાનો અધિકાર આપતો નથી.
કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ તેના સોગંદૃનામામાં જણાવ્યું હતું કે તે વૈવાહિક બળાત્કારને અલગ ફોજદૃારી ગુનો બનાવવાના પક્ષમાં નથી. સરકારે જણાવ્યું હતું કે વૈવાહિક બળાત્કારને ગુનાહિત બનાવવાથી લગ્ન સંસ્થા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે અને વૈવાહિક સંબંધોની સ્થિરતા સાથે ચેડા થઈ શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે એવી પણ દૃલીલ કરી હતી કે લગ્નમાં જાતીય સંબંધોને લગતા કેસોને બળાત્કારના ગુના સમાન ગણવાને બદૃલે હાલની કાનૂની જોગવાઈઓ હેઠળ ઉકેલવા જોઈએ. ૨૦૨૨ માં, દિલ્હી હાઈકોર્ટે વૈવાહિક બળાત્કારને ફોજદૃારી ગુનો ગણવો જોઈએ કે નહીં તે અંગે વિભાજિત ચુકાદૃો આપ્યો. ત્યારબાદ આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો.