સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશ જાયમાલા બાગચી અને વી. મોહનાની બેન્ચે ૪૫ મેટ્રો સ્ટેશનો બંધ કરવા અને અટકાયત અંગે દાખલ કરાયેલ હેબિયસ કોર્પસ અરજી સંબંધિત અવમાનના અરજીની સુનાવણી શરૂ કરી. બેન્ચે બંને કેસોની સુનાવણી કરી. હેબિયસ કોર્પસ અરજીમાં વ્યÂક્તઓની અટકાયત અંગે કોર્ટના હસ્તક્ષેપની માંગ કરવામાં આવી છે. ૪૫ મેટ્રો સ્ટેશનો બંધ કરવા અંગેની અવમાનના અરજીની પણ સુનાવણી કરવામાં આવી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પોલીસને અવમાનના નોટિસ જારી કરી છે. કોર્ટે દિલ્હીમાં અવરજવર અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે લોકોને તેમની વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ કરવાથી અટકાવવા જાઈએ નહીં. દિલ્હીમાં લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો અંગે, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સોલિસિટર જનરલને કહ્યું કે લોકોને તેમની વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ કરવાથી અવરોધ ન કરવો જાઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે મેટ્રો તેના સામાન્ય સમયપત્રક મુજબ કાર્યરત થવી જાઈએ.જાકે, કાયદો અને વ્યવસ્થાની Âસ્થતિના આધારે જા જરૂરી હોય તો નિયમો લાગુ કરી શકાય છે. કોર્ટે બંધારણની કલમ ૧૯(૨)નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. કોર્ટે શહેરમાં ઇન્ટરનેટ સેવાઓ સામાન્ય રીતે પુનઃસ્થાપિત કરવાનો આદેશ આપ્યો. તેણે એ પણ નિર્દેશ આપ્યો કે દિલ્હીમાં મૂકવામાં આવેલા બેરિકેડ દૂર કરવામાં આવે. જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં જ બેરિકેડ મૂકવામાં આવે. સુપ્રીમ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે જાહેર અવરજવર સામાન્ય થવી જાઈએ. જાકે, કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે જરૂર મુજબ યોગ્ય પ્રતિબંધો લાદી શકાય છે. આ મામલાની સુનાવણી હવે મંગળવારે થશે.
દિલ્હી પોલીસ પર ટિપ્પણી કરતા કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાથી પોલીસને રાજ્યની દલીલોથી અલગ પોતાનો કેસ રજૂ કરવાનો કોઈ સ્વતંત્ર અધિકાર મળતો નથી. જા કોઈ પોલીસ અધિકારીને વ્યક્તિગત રીતે નુકસાન થયું હોય, તો તેઓ અલગથી કોર્ટનો સંપર્ક કરી શકે છે. કોર્ટને કોઈ ફરક પડતો નથી કે પીડિત કોણ છે. નાગરિકોના અધિકારો અને સ્વતંત્રતાઓનું રક્ષણ કરવાની કોર્ટની સમાન જવાબદારી છે. પોલીસ અધિકારી હોય, વકીલ હોય કે સામાન્ય નાગરિક, કોર્ટની દરેક વ્યÂક્તના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાની સમાન ફરજ છે.સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે મુદ્દો એ છે કે પોલીસ દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો બંધારણની કલમ ૧૯(૨) ના દાયરામાં કેટલી હદ સુધી આવે છે.,તમને વિરોધ કરવાનો અધિકાર છે તેમાં કોઈ વિવાદ નથી. પરંતુ વિરોધની પ્રક્રિયા પોલીસ કાયદાના દાયરામાં હોવી જાઈએ.,તમે એવો દાવો કરી શકતા નથી કે વિરોધ કરવાનો તમારો અધિકાર પોલીસ કાયદાથી ઉપર છે.,ન્યાયાધીશ મોહના – જા તમને જાહેર હિતની ચિંતા હોય, તો તમારે વચન આપવું જાઈએ કે તમે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરશો અને ઉશ્કેરણીજનક કાર્યવાહીમાં સામેલ થશો નહીં. ન્યાયાધીશ – કલમ ૧૬૩ બોર્ડને કોર્ટની બહારથી દૂર કરવું જાઈએ.
સુનાવણીની શરૂઆતમાં, ન્યાયાધીશ બાગચીએ કહ્યું, “અમે અહીં એક અસાધારણ પરિસ્થિતિમાં બેઠા છીએ. અમારી સમક્ષ બે અરજીઓ છે, પરંતુ અમે જાણીએ છીએ કે ઘણા વકીલો બોલવા માંગે છે. અમે દરેકને તક આપીશું. કે.કે. વેણુગોપાલ ઓનલાઈન દેખાઈ રહ્યા છે. અમે પહેલા તેમને સાંભળીશું.”વેણુગોપાલે કહ્યું, “હું કેસ નંબરમાં હાજર થઈ રહ્યો છું…” આના પર, ન્યાયાધીશે કહ્યું, “તમે અવમાનની માંગ કરી રહ્યા છો. આવી બીજી પણ અરજીઓ છે. અમે પ્રસ્તાવ મૂકીએ છીએ કે તેમની સુનાવણી સોમવારે થાય. અમે નોટિસ જારી કરતા પહેલા સોલિસિટર જનરલને સાંભળીશું.”સુનાવણી દરમિયાન, વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે અવમાન ઉપરાંત અન્ય બાબતો પણ છે. ન્યાયાધીશ – હેબિયસ કોર્પસ? (હેબિયસ કોર્પસ),સિબ્બલ – હા. કલમ ૧૬૩નો મુદ્દો પણ છે.
ન્યાયાધીશ – શું તે ૪ કિલોમીટરના ત્રિજ્યામાં લાદવામાં આવ્યું હતું?
સિબ્બલ – હા. ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસ પણ અવરોધિત કરવામાં આવી હતી. આ પણ અનુરાધા ભસીનના નિર્ણયના દાયરામાં આવે છે.
(અગાઉનો ભસીનનો આદેશ ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધ અંગે હતો.)સિબ્બલ – મેનકા ગુરુસ્વામી ઉપરાંત, મનોજ ઝાની એક અરજી પણ છે.
શાદન ફરાસત – મને ચાલતી બસમાંથી ફેંકી દેવામાં આવ્યો હતો. તે મારી ભૂલ નથી, પરંતુ ગઈકાલે આપણે પોલીસ રાજ્ય બનવાથી ફક્ત એક ડગલું દૂર હતા. મારી વિનંતી છે કે નાગરિકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવામાં આવે.”
એન. હરિહરન – ગઈકાલે, સુપ્રીમ કોર્ટની બહાર વકીલોને પણ રોકવામાં આવ્યા હતા.
કપિલ સિબ્બલે આ સમયે સુનાવણીમાં આવવા બદલ કોર્ટનો ભાર માન્યો.
સુપ્રીમ કોર્ટ – અમે દેશની સેવા માટે હંમેશા હાજર છીએ.
સિબ્બલે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ છતાં, ૪૫ મેટ્રો સ્ટેશન બંધ રહ્યા. ૪ કિમીના ત્રિજ્યામાં ઇન્ટરનેટ બંધ કરવામાં આવ્યું. આ કોર્ટનો તિરસ્કાર છે.
અરજદારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલ શાદાન ફરાસતે કહ્યું કે સંપૂર્ણ પોલીસ રાજ્ય જેવી પરિસ્થિતિ વિકસી ગઈ છે, પોલીસ કોઈપણની ધરપકડ કરી રહી છે. અરજદારે માંગ કરી હતી કે દિલ્હીમાંથી બેરિકેડ સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવે અને તમામ ટ્રેન અને મેટ્રો રૂટ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે.
પોલીસ દ્વારા નામ પ્લેટ/બેજ પ્રદર્શિત કરવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હોવાની જાણ કોર્ટને કરવામાં આવી હતી. અરજદારે કોર્ટને આ બાબતે સૂચનાઓ જારી કરવા વિનંતી કરી હતી. અરજદારે જણાવ્યું હતું કે વકીલ વકીલોને પોલીસ સ્ટેશનમાં તેમના અસીલોને મળવા દેવામાં આવી રહ્યા નથી. પોલીસ વકીલો સામે હ્લૈંઇ દાખલ કરવાની ધમકી આપી રહી હતી.
લોયર્સ ફાઉન્ડેશનનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા એક વકીલે જણાવ્યું હતું કે ગઈકાલે જે પરિÂસ્થતિ હતી તેનું વર્ણન કરવું અશક્ય છે.
ન્યાયાધીશ – અમે એવી અરજીઓ પર કોઈ આદેશ આપીશું નહીં જે સૂચિબદ્ધ નથી, ફક્ત ઉલ્લેખિત છે. અમે સૂચિબદ્ધ કેસોની સુનાવણી કરીશું. આ પછી ઉમેરવામાં આવશે.ગોપાલ – કોર્ટની બહાર પણ કલમ ૧૬૩ લાગુ કરવામાં આવી હતી. વિવિધ સ્થળોએ લોકોને અટકાયતમાં પણ લેવામાં આવ્યા હતા. આના વીડિયો છે.
ન્યાયાધીશ – તમે યોગ્યતા પર બોલી રહ્યા છો, જ્યોર્જ. તમારે સમજવું જાઈએ કે અમે રવિવારે અપવાદ તરીકે બેઠા છીએ.
ગોપાલ – હા. મારી પહેલી વિનંતી એ છે કે દિલ્હીમાં મુક્ત અવરજવરની મંજૂરી આપવામાં આવે અને બેરિકેડ દૂર કરવામાં આવે.
ગોપાલ – મારી બીજી વિનંતી એ છે કે બેજ વગરના પોલીસકર્મીઓને ઓળખવામાં આવે અને કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
સંજય હેગડે – વકીલોને કામ કરતા અટકાવવાનું ખોટું છે. સોલિસિટર જનરલે ખાતરી કરવી જાઈએ કે વકીલો સાથે આવું ન થાય. ગઈકાલે, સંજય કોલોની પોલીસ સ્ટેશનમાં એક ક્લાયન્ટને મળવા ગયેલા એક વકીલને માર મારવામાં આવ્યો હતો.
ન્યાયાધીશઃ અમે તેના પર વિચાર કરીશું.
બીજા એક વકીલઃ વકીલોને તેમના ચેમ્બરમાંથી અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
ન્યાયાધીશ બાગચીએ એક વકીલને ઠપકો આપ્યો જેણે વળાંક લેવાનો પ્રયાસ કર્યો.
એક વકીલે કહ્યું, “વકીલનું સ્થાન કોર્ટમાં છે. જા વકીલો રસ્તા પર ઉતરે છે, તો તેમને ખાસ સારવાર આપવામાં આવશે નહીં.”
ઘણા વકીલોએ “શરમ, શરમ” ના નારા લગાવ્યા.
ન્યાયાધીશોએ આ વર્તન પર ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી. કેટલાક વરિષ્ઠ વકીલોએ અન્ય વકીલો વતી માફી માંગી.
વકીલઃ “અમે શાંતિપૂર્ણ કૂચ શરૂ કરી. અમને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા.”વરિષ્ઠ વકીલ રાકેશ ખન્નાઃ “દિલ્હીની બહારથી આવેલા સામાન્ય લોકોની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. લોકોને વિરોધ સ્થળ પર પહોંચતા અટકાવવા માટે અતિશય પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા.”ખન્નાઃ “લગભગ ૭,૦૦૦ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. ત્રણ ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓ પણ હાજર હતા.”