રસાયણશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતાઓના નામ આજે સ્ટોકહોમમાં જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ વખતે, આ પુરસ્કાર બે વૈજ્ઞાનિકોને સંયુક્ત રીતે એનાયત કરવામાં આવશે. ફ્રેન્ચ વૈજ્ઞાનિક હેનરી બી. કાગન અને જાપાની વૈજ્ઞાનિક કેન્સો સોઈને રસાયણશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. નોબેલ સમિતિ અનુસાર, બંને વૈજ્ઞાનિકોને અસમપ્રમાણ કાર્બનિક સંશ્લેષણમાં બિન-રેખીય અસરો અને ઓટોકેટાલિસિસની શોધ માટે આ પ્રતિષ્ઠિત સન્માન એનાયત કરવામાં આવ્યું છે.
હેનરી કાગને રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને નિયંત્રિત કરવાની નવી રીત શોધી કાઢી. આનાથી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયામાં પહેલા કરતાં વધુ પ્રમાણમાં સમાન ‘મિરર ઇમેજ’ રચનાનું ઉત્પાદન શક્ય બન્યું. તેમની શોધથી વૈજ્ઞાનિકો માટે દવાઓ, સ્વાદ, સુગંધ અને નવી સામગ્રી બનાવવા માટે રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ વિકસાવવાનો માર્ગ મોકળો થયો.
કેન્સો સોઇએ પ્રથમ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા બનાવી જેમાં બે સંભવિત અરીસા છબીઓમાંથી ફક્ત એક જ બનાવવામાં આવી હતી. નોબેલ સમિતિ અનુસાર, જીવનમાં તો વાત જ છોડી દો, પ્રકૃતિમાં આવું ઉદાહરણ પહેલાં ક્યારેય જોવા મળ્યું ન હતું. આ પ્રતિક્રિયાને “સોઇ પ્રતિક્રિયા” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેને રસાયણશાસ્ત્રના સૌથી નોંધપાત્ર પ્રયોગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે.
હેનરી કાગન ફ્રાન્સના છે, અને કેન્સો સોઇ જાપાનના છે. તેમની શોધોએ અસમપ્રમાણ કાર્બનિક સંશ્લેષણને સમજવા અને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. ૫ ઓક્ટોબરે દવા માટેના પુરસ્કાર સાથે નોબેલ પુરસ્કારોની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. ભૌતિકશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કાર પછી ૬ ઓક્ટોબરે રસાયણશા† પુરસ્કારની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
નોબેલ પુરસ્કાર વિશ્વના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વૈજ્ઞાનિક સન્માનોમાંનો એક છે. રસાયણશા†માં નોબેલ પુરસ્કાર ૧૯૦૧ થી આપવામાં આવે છે અને રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સ દ્વારા એનાયત કરવામાં આવે છે. એક જ પુરસ્કાર ત્રણ વિજેતાઓ વચ્ચે વહેંચી શકાય છે.
ગયા વર્ષે રસાયણશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર કોને મળ્યો હતો?
ગયા વર્ષે (૨૦૨૫ માં), રસાયણશાસ્ત્ર પુરસ્કાર જાપાનના સુસુમુ કિટાગાવા, ઓસ્ટ્રેલિયાના રિચાર્ડ રોબસન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ઓમર એમ. યાગીને સંયુક્ત રીતે એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ૧૯૦૧ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન, ૧૯૮ વ્યક્તિઓને ૧૧૭ રસાયણશાસ્ત્ર પુરસ્કારો એનાયત કરવામાં આવ્યા છે.
૨૦૨૬ ના નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતાઓના નામ ૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ શરીરવિજ્ઞાન/મેડિસિન,૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ભૌતિકશાસ્ત્ર,૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ રસાયણશાસ્ત્ર,૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ સાહિત્ય,૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ શાંતિ,૧૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ આર્થિક વિજ્ઞાન
આ વર્ષના નોબેલ પુરસ્કારોની શરૂઆત ૫ ઓક્ટોબરે મેડિસિન માટેના પુરસ્કારથી થઈ હતી. ૬ ઓક્ટોબરે ભૌતિકશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કારની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. ૨૦૨૬નો ભૌતિકશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સીસ હાલ્ઝેનને આઈસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી અને ઉચ્ચ-ઊર્જા ન્યુટ્રિનોમાં તેમના યોગદાન બદલ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ન્યુટ્રિનોની શોધ માટે તેને પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે એન્ટાર્કટિકાના વિશાળ બરફનો ઉપયોગ વિશાળ કણ શોધક તરીકે કરવાની વિભાવનાને સાકાર કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. સંપૂર્ણ વાર્તા વાંચો…
કાર્લ ડીસેરોથ, પીટર હેગેમેન અને જ્યોર્જ નાગેલને સંયુક્ત રીતે ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોને પ્રકાશ-નિયંત્રિત આયન ચેનલો અને ઓપ્ટોજેનેટિક્સ સંબંધિત તેમની શોધો માટે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.