ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર એસવાય કુરેશીએ એક સંસ્મરણ શેર કર્યું છે જેણે રાજકીય વર્તુળોમાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. આ ઘટના ૨૦૧૨માં ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન બની હતી. તે સમયે કુરેશીએ કેન્દ્ર સરકારના કેટલાક મંત્રીઓના તત્કાલીન વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહને આપેલા વાહિયાત નિવેદનો પર નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. પોતાના નેતાઓના અભદ્ર નિવેદનોથી વ્યથિત થઈને, ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન ડા. મનમોહન સિંહ અત્યંત ભાવુક થઈ ગયા અને એમ પણ કહ્યું, “હું આત્મહત્યા કરીશ.”
હકીકતમાં, ૨૦૧૨ ની ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન, તત્કાલીન કેન્દ્રીય કાયદા પ્રધાન સલમાન ખુર્શીદે એક ચૂંટણી રેલીમાં જાહેરાત કરી હતી કે જા કોંગ્રેસ સત્તામાં આવશે, તો લઘુમતી ક્વોટામાં વધારો કરવામાં આવશે. કુરેશીએ તેમના પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે, “ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) એ તાત્કાલિક ચૂંટણી પંચને ફરિયાદ કરી હતી, આને આદર્શ આચાર સંહિતાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા શરૂ થયા પછી અને આદર્શ આચાર સંહિતા અમલમાં આવ્યા પછી કોઈ નવી યોજનાની જાહેરાત કરી શકાતી નથી.”
કુરેશીએ લખ્યું, “અમે ચાર દિવસની સુનાવણી કરી. કોંગ્રેસ વતી અભિષેક મનુ સિંઘવી અને ભાજપ વતી અરુણ જેટલીએ કેસ રજૂ કર્યો. ચૂંટણી વચન અને મતદારોને લાંચ આપવાના પ્રયાસ વચ્ચેની રેખા ક્યા દોરવી તે જટિલ પ્રશ્ન પર બે પ્રખ્યાત કાનૂની વિદ્વાનો ઉગ્ર ચર્ચામાં રોકાયેલા હતા. આખરે, ચૂંટણી પંચે ખુર્શીદને ઠપકો આપ્યો.
કાર્યવાહીથી નારાજ, કોંગ્રેસના કેટલાક મંત્રીઓ અને નેતાઓએ ચૂંટણી પંચ અને એસ.વાય. કુરેશી વિરુદ્ધ વ્યક્તિગત રીતે અભદ્ર ટિપ્પણીઓ કરવાનું શરૂ કર્યું. કુરેશીએ કહ્યું, “મને વ્યક્તિગત ટીકા કરવામાં વાંધો નથી, પરંતુ ચૂંટણી પંચ જેવી સંસ્થાને બદનામ કરવામાં અસ્વીકાર્ય છે. આ સમય દરમિયાન, હું તત્કાલીન વડા પ્રધાનના મીડિયા સલાહકાર હરીશ ખરેને મળ્યો. મેં તેમને સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આ વર્તન અસહ્ય છે. જા હું આગળ આવીને મીડિયા સમક્ષ સત્ય જાહેર કરું, તો તમારી સરકારને છુપાવવા માટે ક્્યાંય નહીં રહે.” કુરેશીએ હરીશ ખરેને કહ્યું કે આ સંદેશ વડા પ્રધાન સુધી પહોંચવો જાઈએ જેથી તેઓ તેમના મંત્રીઓ સામે કડક પગલાં લઈ શકે.
ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે આગળ કહ્યું, “બીજા જ દિવસે મને વડા પ્રધાન ડો. મનમોહન સિંહનો ફોન આવ્યો. તેમણે કહ્યું, ‘શ્રી કુરેશી, હું તમને તાત્કાલિક મળવા માંગુ છું.’ જ્યારે હું તેમને મળવા પહોંચ્યો, ત્યારે મનમોહન સિંહ દરવાજા પર રાહ જાઈ રહ્યા હતા. તેમણે મને અંદર લઈ ગયા, અને અમે યોગ્ય રીતે બેસી શકીએ તે પહેલાં, સિંહે ખૂબ જ દુઃખી સ્વરમાં કહ્યું, “હરિશે મને કહ્યું કે તમે શું કહ્યું. જા તમે આવું વિચારો છો, તો હું આત્મહત્યા કરી લઈશ.”
ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર આ સાંભળીને સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેમની ફરિયાદ મનમોહન સિંહ નહીં, પરંતુ કેટલાક મંત્રીઓના વર્તન વિશે હતી. કુરેશીના મતે, મનમોહન સિંહ હંમેશા ચૂંટણી પંચને “ભારતનું ગૌરવ” અને દેશની “નરમ શક્તિ” તરીકે વર્ણવતા હતા. તેમના માટે કલ્પના કરવી પણ અસહ્ય હતું કે કુરેશી તેમના ઇરાદા પર શંકા કરી શકે છે.
મનમોહન સિંહે તેમને કહ્યું, “મને કોઈ ખ્યાલ નહોતો. જા મને ખબર હોત, તો મેં તેમને સખત ઠપકો આપ્યો હોત. જા તમારે ક્્યારેય કંઈ કહેવું હોય, તો ફક્ત ફોન ઉપાડો અને મારી સાથે વાત કરો.” પછી સિંહે કંઈક એવું કહ્યું જે કુરેશી ક્્યારેય ભૂલી શક્્યા નથી. સિંહે કહ્યું, “ચૂંટણી પંચ ફક્ત ભારતનું ગૌરવ નથી, આ આપણા લોકશાહીનો આત્મા છે. જા આપણે તેને ગુમાવીએ, તો આપણે બધું ગુમાવી દઈશું.” ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર લખે છે કે આ મુલાકાતે તેમને હૃદય સુધી હચમચાવી દીધા.