જાપાને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની વિવાદિત ઇતુરુપ ટાપુની મુલાકાતનો સખત વિરોધ કર્યો છે. જાપાનના વડા પ્રધાન સના તાકાચીએ ગુરુવારે પુતિનની મુલાકાતને “સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય” ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે રશિયન રાષ્ટપતિની મુલાકાતથી જાપાન-રશિયા સંબંધોને ગંભીર નુકસાન થયું છે અને જાપાનમાં રશિયા સામે જાહેર રોષને વધુ વેગ મળ્યો છે. રશિયાની રાજ્ય સમાચાર એજન્સી ટીએએસએસ અનુસાર, પુતિને ગુરુવારે ઇતુરુપ ટાપુની મુલાકાત લીધી હતી. જાપાનમાં આ ટાપુ એટોરોફુ તરીકે ઓળખાય છે. તે દક્ષિણ કુરિલ ટાપુઓના ચાર વિવાદિત ટાપુઓમાંથી એક છે, જે રશિયા દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યો છે અને જાપાન દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
પુતિનની ઇતુરુપની મુલાકાત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે પ્રથમ વખત છે જ્યારે તેમણે આ ચાર ટાપુઓમાંથી એકની મુલાકાત લીધી છે, બંને રશિયા દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યા છે અને જાપાન દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ક્રેમલિનની પ્રેસ સર્વિસના વિડિયો ફૂટેજના આધારે, ટીએએસએસએ અહેવાલ આપ્યો છે કે પુતિને ઇતુરુપમાં યાસ્ની ફિશ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટની મુલાકાત લીધી હતી. જાપાન કહે છે કે તેણે રશિયાને વારંવાર વિનંતી કરી છે કે તેઓ ટાપુઓની રાષ્ટÙપતિની મુલાકાત ટાળે. વડા પ્રધાન તાકાચીના જણાવ્યા મુજબ, પુતિને જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ માં આ વિસ્તારની મુલાકાત લેવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. ત્યારથી, ટોક્યોએ સતત મોસ્કોને આવું પગલું ન ભરવા વિનંતી કરી છે.
વડા પ્રધાન તાકાચીએ એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે જાપાન ઐતિહાસિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ ઇટુરુપ ટાપુને પોતાનો મૂળ પ્રદેશ માને છે. તેથી, ત્યાંના વર્તમાન રશિયન રાષ્ટ્રપતિ મુલાકાત જાપાનના લાંબા સમયથી ચાલતા વલણની સંપૂર્ણપણે વિરુદ્ધ છે. તેણીએ કહ્યું, “હું આજે રાષ્ટ્રપતિ પુતિનની ઇટુરુપ ટાપુની મુલાકાતનો સખત વિરોધ કરું છું. ઉત્તરીય પ્રદેશો ઐતિહાસિક રીતે અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ જાપાનનો મૂળ પ્રદેશ છે. વર્તમાન રશિયન રાષ્ટÙપતિની ઇટુરુપ ટાપુની મુલાકાત ઉત્તરીય પ્રદેશો પર જાપાનના સતત વલણ સાથે અસંગત છે.”
જાપાનમાં કુરિલ ટાપુઓને “ઉત્તરી પ્રદેશો” કહેવામાં આવે છે. આ વિવાદ ચાર ટાપુઓનો છેઃ ઇતુરુપ/એટોરુફુ, કુનાશિર/કુનાશિરી, શિકોટન અને હાબોમાઈ ટાપુઓ. આ ટાપુઓ જાપાનના હોક્કાઇડો અને રશિયાના કામચાટકા દ્વીપકલ્પ વચ્ચે સ્થિત છે. જાપાન અને રશિયા બંને આ ટાપુઓનો દાવો કરે છે. જાપાન માને છે કે આ ટાપુઓ ઐતિહાસિક રીતે ૧૮૫૫ની શિમોડા સંધિ હેઠળ જાપાની પ્રદેશ માનવામાં આવતા હતા. જા કે, બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંતિમ દિવસોમાં ઓગસ્ટ ૧૯૪૫માં સોવિયેત સૈનિકોએ આ ટાપુઓ પર કબજા કર્યો હતો અને ત્યારબાદ આશરે ૧૭,૦૦૦ જાપાની રહેવાસીઓને હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા.રશિયા દલીલ કરે છે કે આ ટાપુઓ પર તેની સાર્વભૌમત્વ યુદ્ધ પછીના સાથી કરારો હેઠળ સ્થાપિત થયું હતું. મોસ્કો ખાસ કરીને યાલ્ટા કોન્ફરન્સ સહિત યુદ્ધ પછીના કરારોનો ઉલ્લેખ કરે છે.
દરમિયાન, ટોક્યો માને છે કે આ ચાર ટાપુઓ જાપાનનો અભિન્ન ભાગ છે અને જાપાનનો ૧૯૫૧ની સાન ફ્રાÂન્સસ્કો શાંતિ સંધિ હેઠળ તેમને સોંપવાનો ઇરાદો નહોતો. જાપાનની એક સરકારી એજન્સી અનુસાર, ટોક્્યો માને છે કે જાપાનના શરણાગતિ પછી તરત જ ઉત્તરીય પ્રદેશો સોવિયેત સંઘ દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે કબજે કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૫ ના રોજ જાપાને આત્મસમર્પણ કર્યું. બીજી તરફ, રશિયા આ ટાપુઓને “દક્ષિણ કુરિલ્સ” કહે છે અને સોવિયેત કબજાને કાયદેસર માને છે.