સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે હિન્દુ ધર્મ વિશે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણીઓ કરી. કોર્ટે કહ્યું કે હિન્દુ ધર્મ ફક્ત પૂજા કે ધાર્મિક વિધિઓ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ જીવન જીવવાનો માર્ગ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હિન્દુ રહેવા માટે કોઈ વ્યક્તિ માટે મંદિરની મુલાકાત લેવી અથવા કોઈ ચોક્કસ ધાર્મિક વિધિઓ કરવી ફરજિયાત નથી. તેમના ઘર કે ઝૂંપડીમાં દીવો પ્રગટાવવો પણ તેમની શ્રદ્ધા અને ધર્મ સાબિત કરવા માટે પૂરતો છે.
આ અવલોકન મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની નવ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ બેન્ચ ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, ધાર્મિક સ્થળોમાં મહિલાઓના પ્રવેશ અને વિવિધ સમુદાયોના ધાર્મિક પ્રથાઓ સંબંધિત કેસોની સુનાવણી કરી રહી છે. આમાં સબરીમાલા મંદિર પ્રવેશ કેસ અને દાઉદી બોહરા સમુદાયને લગતા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. બંધારણીય બેન્ચમાં જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના, એમ.એમ. સુંદરેશ, અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ, અરવિંદ કુમાર, ઓગસ્ટીન જ્યોર્જ મસીહ, પ્રસન્ના બી. વરાલે, આર. મહાદેવન અને જાયમલ્યા બાગચીનો સમાવેશ થાય છે.
સુનાવણીના ૧૫મા દિવસે કાર્યવાહી શરૂ થતાં, મધ્યસ્થી પક્ષના વરિષ્ઠ વકીલ ડા. જી. મોહન ગોપાલે કોર્ટને જણાવ્યું કે ધાર્મિક સમુદાયોમાંથી સામાજિક ન્યાયની માંગણીઓ ઉભરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે હિન્દુ ધર્મને પહેલા ધાર્મિક શ્રેણી તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો હતો, અને પછીથી, ૧૯૬૬ના ચુકાદામાં, એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે હિન્દુ તે છે જે ધર્મ અને ફિલસૂફી સંબંધિત તમામ બાબતોમાં વેદોને સર્વોચ્ચ માને છે.
ડા. ગોપાલે કોર્ટને કહ્યું કે તેમણે અમને ક્યારેય પૂછ્યું નહીં. અમારામાંથી કોઈએ એવું કહ્યું નહીં. મને વેદ પ્રત્યે સૌથી વધુ આદર અને ઊંડો આદર છે, પરંતુ શું આજે જે દરેક વ્યક્તિ હિન્દુ માનવામાં આવે છે તે ખરેખર વેદોને ધર્મ અને ફિલસૂફીમાં સર્વોચ્ચ માને છે? ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્નાએ આ અંગે ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે આ જ કારણ છે કે હિન્દુ ધર્મને જીવનશૈલી કહેવામાં આવે છે. હિન્દુ રહેવા માટે મંદિરમાં જવું કે કોઈપણ ધાર્મિક વિધિઓ કરવી ફરજિયાત નથી.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે વ્યક્તિ માટે ધાર્મિક વિધિઓનું પાલન કરવું જરૂરી નથી અને કોઈ પણ વ્યક્તિની શ્રદ્ધામાં દખલ કરી શકતું નથી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે પણ એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે જા કોઈ વ્યક્તિ પોતાની ઝૂંપડીમાં દીવો પ્રગટાવે છે, તો તે તેના ધર્મને સાબિત કરવા માટે પૂરતું છે.સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને બંધારણીય અધિકારો વચ્ચેના સંતુલન પર પણ ચર્ચા કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ કહ્યું હતું કે જા દરેક ધાર્મિક પ્રથા અને પરંપરાને બંધારણીય અદાલતમાં પડકારવામાં આવે તો સેંકડો અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવશે, અને દરેક ધર્મને અસર થશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૦૧૮ માં, પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે ૪ઃ૧ બહુમતીના ચુકાદામાં, સબરીમાલા મંદિરમાં ૧૦ થી ૫૦ વર્ષની મહિલાઓના પ્રવેશ પરનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લીધો હતો. કોર્ટે આ સદીઓ જૂની પ્રથાને ગેરબંધારણીય અને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી હતી. તે નિર્ણય બાદ, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને પરંપરાના અધિકાર અંગે વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.