ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગ અને નિકાસકારો માટે યુએસ તરફથી એક સ્વાગત સમાચાર આવી રહ્યા છે. લાંબા સમયથી એવી ચિંતા હતી કે અમેરિકન બજારમાં બાંગ્લાદેશી કાપડ વેપારીઓને આપવામાં આવતી ખાસ છૂટછાટોથી ભારતીય વેપારમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જાકે, વાણિજ્ય મંત્રાલયે હવે સંકેત આપ્યો છે કે બાંગ્લાદેશની જેમ ભારતને પણ શૂન્ય-ડ્યુટીનો લાભ મળશે.
વાણિજ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે ભારતીય નિકાસકારોને બાંગ્લાદેશ જેવા જ લાભ મળશે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જા ભારતીય કાપડ ઉત્પાદકો અમેરિકામાંથી કપાસ ખરીદે છે, તેને કાપડમાં પ્રોસેસ કરે છે અને તેને અમેરિકામાં પાછું નિકાસ કરે છે, તો તેમના પર કોઈ આયાત ડ્યુટી લાગશે નહીં.
આ વ્યવસ્થાને “પારસ્પરિક ટેરિફ” હેઠળ જાવામાં આવી રહી છે, જેનો અર્થ પારસ્પરિક ટેરિફ લાભ થાય છે. સરકાર માને છે કે આ પગલાથી ભારતીય વ†ો યુએસ બજારમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે. અગાઉ, ભારતીય નિકાસકારોને ડર હતો કે જા બાંગ્લાદેશને નોંધપાત્ર ડ્યુટી મુકિત મળે અને ભારતને ન મળે, તો તેમના ઓર્ડર ઘટી શકે છે. પરંતુ પ્રસ્તાવિત કરારથી આ ભય મોટાભાગે ઓછો થઈ ગયો છે.
આ વેપાર કરાર અંગે સંસદમાં રાજકીય તાપમાન પણ વધી ગયું છે. લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના વેપાર કરારમાં બાંગ્લાદેશને ભારત કરતાં વધુ સારી શરતો મળી છે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય પ્રધાન પિયુષ ગોયલે આ દાવાનો કડક જવાબ આપ્યો અને સંસદમાં સરકારનો પક્ષ રજૂ કર્યો.
પિયુષ ગોયલે સ્પષ્ટતા કરી કે વિપક્ષ દ્વારા ફેલાવવામાં આવતી ખોટી માહિતી સંપૂર્ણપણે ખોટી છે. તેમણે કહૃાું, “સંસદૃમાં એક જૂઠાણું ફેલાવવામાં આવ્યું હતું કે બાંગ્લાદૃેશને ભારત કરતાં વધુ ફાયદૃો થયો છે. સત્ય એ છે કે જેમ બાંગ્લાદૃેશ અમેરિકન કાચા માલના ઉપયોગ પર શૂન્ય ટેરિફનો આનંદૃ માણે છે, તેમ ભારતને પણ તે જ લાભ મળશે.” ગોયલે એમ પણ કહૃાું કે આ કરારનું માળખું હાલમાં તૈયાર કરવામાં આવી રહૃાું છે, અને વચગાળાના કરારને અંતિમ સ્વપ મળતાંની સાથે જ, બધી શરતોને બારીક છાપામાં જાહેર કરવામાં આવશે.
આ સમગ્ર વિકાસની પૃષ્ઠભૂમિ ૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને બાંગ્લાદેશ દ્વારા જારી કરાયેલ સંયુક્ત નિવેદન છે. તે નિવેદનમાં, યુએસએ જાહેરાત કરી હતી કે તે બાંગ્લાદેશી માલ પરના તેના ટેરિફ ઘટાડીને ૧૯% કરશે અને અમેરિકન કપાસમાંથી બનેલા કપડાં પર શૂન્ય-ડ્યુટી ઍક્સેસ આપશે. આ જાહેરાતથી ભારતીય બજારમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ, જે હવે ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કરી છે.
વધુમાં, પિયુષ ગોયલે દેશના ખેડૂતોને પણ ખાતરી આપી હતી. ઘણીવાર, મુક્ત વેપાર કરારો એવી ચિંતાઓ ઉભી કરે છે કે વિદેશી કૃષિ ઉત્પાદનો ભારતીય બજારમાં છલકાઈ જશે, જેનાથી સ્થાનિક ખેડૂતોને નુકસાન થશે. ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં ઉત્પાદિત લગભગ ૯૦ થી ૯૫ ટકા કૃષિ ઉત્પાદનોને આ કરારમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, જેનો અર્થ છે કે અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો ભારતમાં છલકાશે નહીં.