યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (યુજીસી) ના નવા નિયમો અંગે દૃેશભરમાં જોરદાર વિરોધ થઈ રહૃાો છે. નવા નિયમોને પડકારતી જાહેર હિતની અરજીની સુનાવણી આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચ સમક્ષ થઈ હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસની સુનાવણી કરતા હવે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે, જેમાં યુજીસી નિયમ પર કામચલાઉ સ્ટે મૂકવામાં આવ્યો છે. આ કેસમાં આગામી સુનાવણી ૧૯ માર્ચે થવાની છે. એ નોંધવું જોઈએ કે ૨૩ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ યુજીસીએ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી હતી.
વિવિધ અરજદારોએ નવા યુજીસી નિયમને પડકાર્યો હતો, તેને મનસ્વી, બાકાત, ભેદૃભાવપૂર્ણ અને બંધારણ અને યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન એક્ટ, ૧૯૫૬નું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું. નવા યુજીસી નિયમના વિરોધીઓ દલીલ કરે છે કે આ કાયદામાં ભેદૃભાવની વ્યાખ્યા સૂચવે છે કે જાતિ આધારિત ભેદભાવ ફક્ત એસસી,એસટી અને ઓબીસી વિદ્યાર્થીઓને જ લાગુ પડે છે. સામાન્ય શ્રેણીના વિદ્યાર્થીઓને કોઈ સંસ્થાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવતી નથી, ન તો ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા અમલમાં છે. અરજદૃારોએ જણાવ્યું છે કે જ્યારે આ કાયદૃો સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, તે પોતે જ ભેદૃભાવને વધારે છે. તે સામાન્ય જાતિ (અથવા ઉચ્ચ જાતિ) ને “કુદૃરતી અપરાધીઓ” માને છે. તેથી, તેની સમીક્ષા થવી જોઈએ અને સુપ્રીમ કોર્ટ આ બાબતે નિર્ણય ન આપે ત્યાં સુધી નવા કાયદૃાનો અમલ અટકાવવો જોઈએ.
વકીલ વિષ્ણુ શંકર જૈન: “હું જાતિ આધારિત ભેદૃભાવની આ વ્યાખ્યા પર સ્ટે માંગી રહૃાો છું. કાયદૃો એવું માની શકતો નથી કે ભેદૃભાવ ફક્ત કોઈ ચોક્કસ વર્ગ સામે હશે. એવું માની શકાય નહીં કે ભેદૃભાવ ફક્ત એક જ વર્ગ સામે છે.”
સીજેઆઇ સૂર્યકાંત: “ધારો કે દૃક્ષિણ ભારતનો કોઈ વિદ્યાર્થી ઉત્તર ભારતમાં પ્રવેશ લે છે અથવા ઉત્તર ભારતનો કોઈ વિદ્યાર્થી દૃક્ષિણ ભારતમાં પ્રવેશ લે છે. તેમના વિરુદ્ધ કોઈ પ્રકારની કટાક્ષપૂર્ણ ટિપ્પણી કરવામાં આવે છે જે અપમાનજનક છે અને બંને પક્ષ તેમની જાતિને જાણતા નથી. કઈ જોગવાઈ આને આવરી લે છે?” આના પર, વકીલ જૈને જવાબ આપ્યો, “કલમ ૩ઈ આ બધાને આવરી લે છે.”
વકીલ વિષ્ણુ શંકર જૈન: આ નવી વ્યાખ્યામાં ’રેિંગગ’ શબ્દનો ઉલ્લેખ નથી.
વકીલ: યુનિવર્સિટીઓને જાતિના આધારે વિભાજિત કરવામાં આવી રહી છે.
સીજેઆઇ: વર્ગવિહીન સમાજ બનવા માટે આપણે જે કંઈ પ્રાપ્ત કર્યું છે તે બધું પ્રાપ્ત કર્યાના ૭૫ વર્ષ પછી, શું આપણે એક પ્રતિગામી સમાજ બની રહૃાા છીએ? રેિંગગમાં સૌથી ખરાબ બાબત એ છે કે દૃક્ષિણ કે ઉત્તરપૂર્વના બાળકો તેમની સંસ્કૃતિ પોતાની સાથે લઈ જાય છે, અને જેઓ તેનાથી અજાણ છે તેઓ તેમના પર ટિપ્પણી કરવાનું શ કરે છે. પછી તમે અલગ છાત્રાલય વિશે વાત કરી. ભગવાનની ખાતર, આંતરજાતિય લગ્ન પણ થાય છે, અને અમે છાત્રાલયોમાં પણ રહૃાા છીએ જ્યાં બધા સાથે રહેતા હતા.
સીજેઆઇ: અમે આજે કોઈ આદૃેશ પસાર કરવા માંગતા નથી, પરંતુ કોર્ટને વિશ્ર્વાસમાં લેવી જોઈએ.
સીજેઆઇ: આપણા સમગ્ર સમાજનો વિકાસ થવો જોઈએ.
સીજેઆઇએ એસજી તુષાર મહેતાને આ બાબતની તપાસ કરવા માટે કેટલાક પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓની સમિતિ બનાવવાનું વિચારવા કહૃાું જેથી સમાજ કોઈપણ ભેદભાવ વિના સાથે મળીને પ્રગતિ કરી શકે.
એડવોકેટ ઇન્દિૃરા જયિંસહ: આ કોર્ટમાં ૨૦૧૯ થી એક અરજી પેન્ડિંગ છે, જેમાં ૨૦૧૨ ના નિયમોને પડકારવામાં આવ્યો છે, જેને હવે ૨૦૨૬ ના નિયમો દ્વારા બદલવામાં આવી રહૃાા છે.
સીજેઆઇ: ૨૦૧૨ ના નિયમોની તપાસ કરતી વખતે અમે વધુ પાછળ જઈ શકતા નથી.
સીજેઆઇ: અમે કહૃાું છે કે કેમ્પસમાં કોઈ અલગતા ન હોવી જોઈએ.