સુપ્રીમ કોર્ટની ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે દિલ્હી-એનસીઆરમાં પ્રદૂષણના મુદ્દા પર સુનાવણી કરી. સુનાવણી દરમિયાન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે ગુડગાંવ રોડ પર ટ્રાફિક જામ પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે ટ્રાફિક જામને કારણે લોકો કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપી શક્તા નથી. સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે એમસીડીને દિલ્હીમાં નવ ટોલ પ્લાઝાને અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરવાનો વિચાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે એમસીડીને દિલ્હીમાં નવ ટોલ પ્લાઝાને અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરવાની શક્યતા પર વિચાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે દિલ્હીમાં નવ ટોલ પ્લાઝાને અસ્થાયી રૂપે બંધ કરવા અંગે એક અઠવાડિયામાં નિર્ણય લેવામાં આવે અને આ નિર્ણય રેકોર્ડ પર રાખવામાં આવે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ટોલ પ્લાઝા પર વાહનોની લાંબી ક્તારો પ્રદૂષણ અને ઉત્સર્જનમાં વધારો કરે છે, અને આ પગલું જાહેર હિતમાં હોઈ શકે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન દિલ્હીમાં શાળાઓ બંધ કરવાના મુદ્દા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. વરિષ્ઠ વકીલ મેનકા ગુરુસ્વામીએ જણાવ્યું હતું કે ધોરણ ૫ સુધીની શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી છે. બાળકો માટે મયાહન ભોજન યોજના પણ બંધ કરવામાં આવી રહી છે. આના પર, સીજેઆઇએ કહ્યું કે જો મયાહન ભોજન યોજના બંધ કરવામાં નહીં આવે, તો લોકો શાળાઓ બંધ હોવા છતાં પણ તેમના બાળકોને શાળાએ જવા માટે દબાણ કરશે.
શાળાઓના મુદ્દા પર,સીજેઆઇ સૂર્યકાંતે કહ્યું, આ કામચલાઉ નિર્ણયો છે અને નીતિગત બાબતો છે. શાળાઓ કેમ બંધ કરવી જોઈએ તે પૂછતી બીજી એક અરજી પણ દાખલ કરવામાં આવી છે. આ મુદ્દા પર વિરોધાભાસી દાવાઓ બહાર આવી રહ્યા છે. તેથી, આવા નિર્ણયો નીતિ નિર્માતાઓ (સરકાર/પ્રશાસન) પર છોડી દેવાનું વધુ સારું રહેશે. એડવોકેટ ગુરુસ્વામીએ પૂછ્યું, તમારા બાળકને ઘરે રાખીને તમે તેને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખશો? શું તેમના ઘરમાં વેક્યુમ ક્લીનર્સ છે? ચીફ જસ્ટિસે કહ્યું, હવે તમે અમારો અભિપ્રાય માંગો છો કે શાળાએ જવું કે આવવું જોખમ નથી. એએસજી ભાટીએ કહ્યું, મારું માનવું છે કે તેઓ ધોરણ ૧ થી ૫ માટે હાઇબ્રિડ વિકલ્પની માંગ કરી રહ્યા છે. ચીફ જસ્ટિસે કહ્યું, જો કેટલાક માતા-પિતા તેમના બાળકોને શાળાએ લઈ જાય છે અને છોડી દે છે, તો શું તમને નથી લાગતું કે તે પણ જોખમ છે?
વરિષ્ઠ એડવોકેટ સિદ્ધાર્થ લુથરાએ હાઇબ્રિડ વિકલ્પ ઇચ્છતા માતાપિતાને સંબોધતા કહ્યું કે જે બાળકો તે પરવડી શકે છે તેમને આ સુવિધા મળશે. એએસજીએ કહ્યું કે આ ફરજિયાત વિકલ્પ છે. તે કાયમી નથી. તેથી જ જીઆરએપીમાં હાઇબ્રિડ વિકલ્પ આપવામાં આવ્યો હતો. સીજેઆઈએ કહ્યું, સમગ્ર સમસ્યાને ઉકેલવા અને સ્વસ્થ વાતાવરણ બનાવવા માટે, તમે બધા બરાબર છો; આપણે લાંબા ગાળાના ઉકેલ વિશે વિચારવું પડશે. શાળાએ જતા નાના બાળકો, પાર્કમાં જતા વરિષ્ઠ નાગરિકો, બધાને સમાન સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે છે.
એએસજીદિલ્હી-એનસીઆરમાં પ્રદૂષણના મુદ્દા પરએ જણાવ્યું હતું કે રવિવારથી ગંભીર કટોકટીની સ્થિતિ સર્જાઈ છે, જેનાથી બાળકોના જીવન જોખમમાં મુકાયા છે. અમે રસ્તાઓ પર ટ્રાફિકની ભીડ ઘટાડવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો છે.સીજેઆઇએ કહ્યું હતું કે શાળાઓ ગમે તેમ બંધ રહેશે, અને અમે ફક્ત પ્રાર્થના કરી શકીએ છીએ કે રજાઓ પછી પ્રદૂષણ ઓછું થાય. ગુરુસ્વામીએ દલીલ કરી હતી કે ગરીબ પરિવારોના બાળકો પ્રદૂષણમાં ફાળો આપી રહ્યા નથી; તેઓ ચાલીને શાળાએ જાય છે.
એએસજીએ સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે ૨.૫ લાખ મજૂરોની નોંધણી કરવામાં આવી છે અને ૩૫,૦૦૦ ની ચકાસણી કરવામાં આવી છે. તેમના પૈસા સીધા તેમની બેંકોમાં મોકલવામાં આવશે.સીજેઆઇએ જવાબ આપ્યો હતો કે મજૂરોને તેમના પગાર સમયસર મળશે, તો જ તેમને ફાયદો થશે. એએસજી ભાટીએ જણાવ્યું હતું કે પૈસા આધાર-સીડેડ ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી રહ્યા છે અને અન્ય વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે આવતા વર્ષથી, ૧ ઓક્ટોબરથી ૩૧ જાન્યુઆરી સુધી કોઈ ટોલ વસૂલવામાં આવશે નહીં.સીજેઆઇ એ જણાવ્યું હતું કે આટલા પ્રદૂષણ વચ્ચે ટોલ આવક બિનજરૂરી છે. અમે આવતા વર્ષની ૩૧ જાન્યુઆરી સુધીમાં ટોલ પ્લાઝા નાબૂદ કરવા માટે એક નક્કર યોજના પર સર્વસંમતિ સાધવા માંગીએ છીએ, તેમણે કહ્યું. મુખ્ય ન્યાયાધીશે આ મામલે નોટિસ જારી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા વતી એક વરિષ્ઠ વકીલે નોટિસ સ્વીકારી.
કોર્ટે એનએચએઆઇને દિલ્હીના નવ એમસીડી ટોલ બૂથને એવી જગ્યાએ સ્થાનાંતરિત કરવાનું પણ કહ્યું જ્યાં એનએચએઆઇ કર્મચારીઓ તૈનાત કરી શકાય. ટોલ બૂથ દૂર કરવા અથવા સ્થાનાંતરિત કરવાથી થતા કામચલાઉ નુક્સાનની ભરપાઈ કરવા માટે ટોલ આવકનો એક ભાગ એમસીડીને આપવો જોઈએ. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે બધા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર, જો ટોલ પ્લાઝા અસ્તિત્વમાં હોય, તો તે દર ૫-૧૦ કિલોમીટરને બદલે દર ૫૦ કિલોમીટરે બનાવી શકાય છે. જો દર ૫૦ કિલોમીટરે પ્લાઝા બનાવવામાં આવે, તો કેટલાક ટ્રાફિકને ડાયવર્ટ કરી શકાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે શાળાઓ બંધ થવાના મુદ્દા પર હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ઓક્ટોબરથી જાન્યુઆરી સુધીના સમયગાળા માટે ટોલ માફ કરવાની માંગ કરતી સીએકયુએમને નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી. સીજેઆઇએ કહ્યું, નોટિસ જારી કરો. અમે શાળાઓ બંધ કરવા અને ઓનલાઈન વર્ગો ચલાવવાના નિર્દેશ અંગે વરિષ્ઠ વકીલને સાંભળ્યા છે. અમને જાણ કરવામાં આવી છે કે નર્સરીથી ધોરણ ૫ સુધીના બાળકો માટેની શાળાઓ અસ્થાયી રૂપે બંધ છે અને શિયાળુ વેકેશન શરૂ થવાનું છે, તેથી આ મામલે કોર્ટના હસ્તક્ષેપની કોઈ જરૂર નથી.