“બાળકના વિકાસમાં માતાની ભૂમિકા કેન્દ્રિય છે, પરંતુ પિતાની ભૂમિકાને અવગણી શકાય નહીં,” સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું. મંગળવારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પિતૃત્વ રજાને સામાજિક સુરક્ષા લાભ તરીકે માન્યતા આપતો કાયદો ઘડવાનો વિચાર કરવા કહ્યું. કોર્ટે કહ્યું કે પિતૃત્વ એક વ્યક્તિની એકમાત્ર જવાબદારી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટનું આ અવલોકન એક એવા નિયમને પડકારતી કેસ દરમિયાન આવ્યું હતું જેમાં ત્રણ મહિનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને દત્તક લેનારી દત્તક માતાઓને જ માતૃત્વ રજા આપવામાં આવતી હતી. કોર્ટે આ જાગવાઈને રદ કરી દીધી, જેમાં ચુકાદો આપ્યો કે દત્તક લેનારી માતાઓને પણ બાળકની ઉંમર ગમે તે હોય, ૧૨ અઠવાડિયાની પ્રસૂતિ રજા મળવી જાઈએ.
જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે બાળકના ભાવનાત્મક, શારીરિક અને માનસિક વિકાસમાં માતાની ભૂમિકા નિઃશંકપણે મહત્વપૂર્ણ હોય છે, પરંતુ પિતાની સમાન મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને અવગણવી એ ન્યાયી કે ન્યાયી નથી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માતાપિતા બનવું એ ફક્ત એક વ્યક્તિ દ્વારા ભજવવામાં આવતી જવાબદારી નથી, પરંતુ એક સહિયારી જવાબદારી છે, જેમાં બંને માતાપિતા બાળકના સર્વાંગી વિકાસમાં ફાળો આપે છે. તેથી, પિતાને પણ બાળકના પ્રારંભિક વિકાસમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાની તક આપવી જાઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે બાળકની સંભાળ અને ભાવનાત્મક વિકાસમાં બંને માતાપિતા મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. બાળકના જીવનના શરૂઆતના મહિનાઓ અને વર્ષો સૌથી મહત્વપૂર્ણ હોય છે. આ સમય દરમિયાન બાળક અને માતાપિતા વચ્ચે ભાવનાત્મક બંધન મજબૂત બને છે. જા આ સમય દરમિયાન પિતાને બાળક સાથે રહેવાની તક ન મળે, તો બાળક અને પિતા બંને આ મહત્વપૂર્ણ અનુભવથી વંચિત રહે છે. તેથી, પિતૃત્વ રજા જરૂરી છે.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે એ સાચું છે કે માતા બાળકના વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે, ત્યારે પિતાની ભૂમિકાને અવગણવી પણ યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને બાળકના જન્મ અથવા દત્તક લીધા પછીના પ્રારંભિક સમયગાળા દરમિયાન, પિતાનો ટેકો માતા માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પિતૃત્વ રજા પિતાને બાળકની સંભાળ રાખવામાં અને કૌટુંબિક જવાબદારીઓ વહેંચવામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાની મંજૂરી આપે છે.
બેન્ચે કહ્યું કે પિતૃત્વ રજા સમાજમાં પરંપરાગત વિચારસરણીમાં ફેરફાર કરશે, જે એવી ધારણાને નબળી પાડશે કે બાળ સંભાળ ફક્ત મહિલાઓની જવાબદારી છે. પિતાને રજા આપવાથી પરિવાર અને કાર્યસ્થળ બંનેમાં લિંગ સમાનતાને પ્રોત્સાહન મળશે અને માતાપિતાની ભૂમિકા વધશે. તેના મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે આ રજાનો સમયગાળો બાળક અને માતાપિતા બંનેની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ હોવો જાઈએ, જેનાથી પિતા બાળકના પ્રારંભિક વિકાસમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી શકે અને પરિવારને વધુ સારો ટેકો આપી શકે.