રાજ્ય સરકાર હાઈકોર્ટના ગામડાના વડાઓને વહીવટકર્તા તરીકે નિયુક્ત ન કરવાના આદેશ સામે અપીલ કરશે. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ સિદ્ધાર્થ નંદનની સિંગલ બેન્ચે ૨૫ જૂનના તેના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે ગામડાના વડાઓ ગેરબંધારણીય બની ગયેલા નિયમો હેઠળ વહીવટકર્તા તરીકે કાર્ય કરી શકતા નથી. સરકારને ૧૩ જુલાઈ સુધીમાં ચૂંટણી માટે બ્લુપ્રિન્ટ રજૂ કરવાનો પણ આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
કોર્ટે પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે બંધારણની કલમ ૨૪૩ (ઈ) અને ૨૪૩ (કે) હેઠળ, પંચાયતોનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષથી વધુ લંબાવી શકાતો નથી. દરમિયાન, વરિષ્ઠ સરકારી સૂત્રો કહે છે કે ઉત્તર પ્રદેશ પંચાયતી રાજ અધિનિયમ, ૧૯૪૭ ની કલમ ૧૨ ની પેટા કલમ (૩-એ) મુખ્યત્વે ગ્રામ પંચાયતની મુદત અને અસાધારણ પરિસ્થિતિઓ સાથે સંબંધિત છે જેમાં ચૂંટણીઓ મુલતવી રાખી શકાય છે.
આ કલમ મુજબ, જા અનિવાર્ય સંજાગોને કારણે અથવા જાહેર હિતમાં ગ્રામ પંચાયતની મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં ચૂંટણીઓ યોજવી શક્ય ન હોય, તો રાજ્ય સરકાર અથવા તેના દ્વારા અધિકૃત અધિકારીને તે સમયગાળા માટે ગ્રામ પંચાયતોના કામકાજ ચલાવવા માટે વૈકલ્પિક વહીવટી વ્યવસ્થા (જેમ કે વહીવટકર્તા અથવા વહીવટી સમિતિની નિમણૂક) કરવાની સત્તા હશે. આ પેટા કલમના રૂપમાં આ સીમાચિહ્નરૂપ સુધારો એપ્રિલ ૧૯૯૪ માં રાજ્યમાં અમલમાં આવ્યો.
હાઇકોર્ટે પાછળથી પ્રેમ લાલ પટેલ વિરુદ્ધ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં ચુકાદો આપ્યો કે કલમ ૧૨ (૩-એ) નો ઉપયોગ કરીને ચૂંટણીઓ અનિશ્ચિત સમય માટે મુલતવી રાખવી અથવા મનસ્વી રીતે ગામડાના વડાઓ અથવા વહીવટકર્તાઓનો કાર્યકાળ લંબાવવો ગેરબંધારણીય છે.
ચૂંટણીઓ યોજવી એ રાજ્ય ચૂંટણી પંચનો બંધારણીય અધિકાર છે, જેને રાજ્ય સરકાર વહીવટી બહાનાનો ઉપયોગ કરીને વિલંબ કરી શકતી નથી. નિષ્ણાતો કહે છે કે ઉત્તર પ્રદેશ પંચાયતી રાજ અધિનિયમ, ૧૯૪૭ ની કલમ ૧૨ માં ઉમેરવામાં આવેલી પેટા કલમ (૩-એ) હજુ સુધી રદ કરવામાં આવી નથી, તેથી આ કાયદાનો આધાર રહેલો છે. આના આધારે, રાજ્ય સરકાર આગામી અઠવાડિયે ડબલ બેન્ચ અથવા પૂર્ણ બેન્ચમાં સુનાવણી માટે સિંગલ બેન્ચના આદેશ સામે અપીલ દાખલ કરશે. અપીલ દાખલ કરવાના નિર્ણયને ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય સ્થાનિક ગ્રામીણ સંસ્થાઓ સમર્પિત પછાત વર્ગ આયોગના અધ્યક્ષ અને અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ રામ અવતાર સિંહે પણ સમર્થન આપ્યું છે.
કોર્ટે અરજદારને સમર્પિત પછાત વર્ગ આયોગને પણ કેસમાં પક્ષકાર બનાવવાની મંજૂરી આપી છે. ન્યાયાધીશ રામ અવતાર સિંહે જણાવ્યું હતું કે તપાસ પંચ કાયદાની કલમ ૯ હેઠળ, કમિશનને કોઈપણ મુકદ્દમામાં પક્ષકાર બનાવી શકાતું નથી.૧૮ મેના રોજ, રાજ્ય સરકારે ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓ માટે ઓબીસી અનામત નક્કી કરવા માટે ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય સ્થાનિક ગ્રામીણ સંસ્થાઓ સમર્પિત પછાત વર્ગ કમિશનની રચના કરી. સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી ફરજિયાત જાગવાઈ હેઠળ કમિશનની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. તેનું પ્રાથમિક કાર્યર્ં ઓબીસી વસ્તી, તેમની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિ અને રાજ્યમાં તેમના પછાતપણાના અભ્યાસનું છે.
કમિશનના અધ્યક્ષના જણાવ્યા અનુસાર, તમામ ૭૫ જિલ્લાઓના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ્સ પાસેથીમ્ઝ્ર વસ્તી ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવ્યો છે. કમિશન પહેલાથી જ ત્રણ જિલ્લાઓની મુલાકાત લઈ ચુક્યું છેઃ મેરઠ, હાપુર અને બાગપત. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ્સ પાસેથી પ્રાપ્ત ડેટા બ્લોક અને ગ્રામ્ય સ્તરે ચકાસવામાં આવી રહ્યો છે. કમિશન તેનો અંતિમ અહેવાલ રજૂ કરતા પહેલા તમામ ૭૫ જિલ્લાઓની મુલાકાત લેશે. આમાં છ મહિના લાગશે. અમે નવેમ્બર સુધીમાં અમારો અહેવાલ રજૂ કરી શકીશું.