ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે વિપક્ષી સભ્યોના હોબાળા વચ્ચે બિલ રજૂ કર્યું, જેને ગૃહે વનિ મતથી મંજૂર કર્યું. ચૌહાણે વિપક્ષના આરોપોને ફગાવી દેતા કહ્યું કે મહાત્મા ગાંધી આપણા હૃદયમાં રહે છે. તેમણે કહ્યું કે મોદી સરકાર મહાત્મા ગાંધી અને પંડિત દીનદયાળ ઉપાયાયના વિચારો પર આધારિત અનેક યોજનાઓ લાગુ કરી રહી છે. તેમણે પ્રશ્ર્ન કર્યો કે શું કોંગ્રેસ સરકારે જવાહર રોજગાર યોજનાનું નામ પણ બદલ્યું છે, તો આ પણ પંડિત જવાહરલાલ નેહરુનું અપમાન?
શિવરાજ સિંહે કહ્યું કે સરકારે મનરેગા પર ૮.૫૩ લાખ કરોડ ખર્ચ્યા છે. તેમણે સમજાવ્યું કે આ બિલ ૧૨૫ દિવસની રોજગારની ગેરંટી આપે છે. આ ફક્ત ગેરંટી નથી; પરંતુ, ?૧.૫૧ લાખ કરોડથી વધુની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. તેમણે કહ્યું કે આ બિલ ગામડાઓના સર્વાંગી વિકાસ તરફ દોરી જશે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે મહાત્મા ગાંધીના છેલ્લા શબ્દો પણ રામ જી હતા.
વિકાસિત ભારત – રોજગાર અને આજીવિકા ગેરંટી મિશન બિલ ૨૦૨૫, જેને ’જી રામ જી’ બિલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, મંગળવારે લોક્સભામાં હોબાળા વચ્ચે રજૂ કરવામાં આવ્યું. મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આ બિલ રજૂ કર્યું. આ બિલ મનરેગાનું સ્થાન લેશે. કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ લોક્સભામાં બિલનો વિરોધ કર્યો. કોંગ્રેસ ઉપરાંત, અન્ય વિપક્ષી પક્ષોએ પણ બિલનો વિરોધ કર્યો. વિપક્ષી સભ્યોએ બિલનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીનું નામ દૂર કરવું તેમનું અપમાન છે. તેમણે બિલ પાછું ખેંચવાની અથવા સંસદીય સમિતિમાં મોકલવાની પણ માંગ કરી.
પ્રિયંકા ગાંધીએ લોક્સભામાં કહ્યું, નામ બદલવાના આ જુસ્સાને હું સમજી શક્તો નથી. તેમાં ઘણા બધા ખર્ચાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેથી, મને સમજાતું નથી કે સરકાર આ બિનજરૂરી રીતે કેમ કરી રહી છે. મહાત્મા ગાંધી રોજગાર ગેરંટી કાયદા (મનરેગા) એ ગરીબ લોકોને ૧૦૦ દિવસની રોજગારીનો અધિકાર આપ્યો હતો. આ બિલ તે અધિકારને નબળો પાડશે. સરકારે દિવસોની સંખ્યામાં વધારો કર્યો છે પરંતુ વેતનમાં વધારો કર્યો નથી. અગાઉ, ગ્રામ પંચાયતો નક્કી કરતી હતી કે મનરેગાનું કામ ક્યાં અને કયા પ્રકારનું કરવામાં આવશે, પરંતુ આ બિલમાં જણાવાયું છે કે કેન્દ્ર સરકાર નક્કી કરશે કે ક્યાં અને ક્યારે ભંડોળ પૂરું પાડવું. તેથી, ગ્રામ પંચાયતોના અધિકારો છીનવાઈ રહ્યા છે. અમને આ બિલ દરેક રીતે ખામીયુક્ત લાગે છે.
પ્રિયંકાએ કહ્યું કે જ્યારે મનરેગા માટે ૯૦% ગ્રાન્ટ કેન્દ્ર સરકાર તરફથી આવતી હતી, ત્યારે આ બિલ હવે મોટાભાગના રાજ્યોને ફક્ત ૬૦% ગ્રાન્ટ આપશે. આ રાજ્યના અર્થતંત્ર પર નોંધપાત્ર અસર કરશે, જે રાજ્યોની અર્થવ્યવસ્થાઓ પહેલાથી જ કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી જીએસટી ચુકવણીની રાહ જોઈ રહી છે તેમને વધુ અસર કરશે. આ બિલ કેન્દ્રીય નિયંત્રણમાં વધારો કરે છે અને જવાબદારી ઘટાડે છે. બિલમાં કાર્યકારી દિવસોની સંખ્યા ૧૦૦ થી વધારીને ૧૨૫ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે, પરંતુ વેતન વધારવાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી.
આ બિલ ૧૦૦ ને બદલે ૧૨૫ દિવસ માટે રોજગારની ગેરંટી આપશે. જ્યારે મનરેગા પહેલા ૧૦૦ દિવસ માટે રોજગારની ગેરંટી આપતું હતું. વી બી જી રામ જીનું પૂર્ણ સ્વરૂપ વિકાસિત ભારત ગેરંટી ફોર એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ડ લાઇવલીહૂડ મિશન (ગ્રામીણ) છે.વી- વિકસિત,બી- ભારત,જી – ગેરંટી ફોર,આર- રોજગાર અને,એ- આજીવિકા,એમ- મિશન,જી-ગ્રામીણ
વિરોધ પક્ષો આ નવા બિલનો જોરદાર વિરોધ કરી રહ્યા છે. સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું, નામ બદલવાના આ જુસ્સાને હું સમજી શક્તો નથી. તે ખૂબ ખર્ચાળ છે, તેથી મને સમજાતું નથી કે તેઓ આ કેમ બિનજરૂરી રીતે કરી રહ્યા છે. મનરેગાએ ગરીબ લોકોને ૧૦૦ દિવસની રોજગારીનો અધિકાર આપ્યો. આ બિલ તે અધિકારને નબળો પાડશે… તેમણે દિવસોની સંખ્યામાં વધારો કર્યો છે, પરંતુ વેતનમાં વધારો કર્યો નથી. અગાઉ, ગ્રામ પંચાયતો નક્કી કરતી હતી કે મનરેગાનું કામ ક્યાં અને કયા પ્રકારનું હશે, પરંતુ આ બિલ કહે છે કે કેન્દ્ર સરકાર નક્કી કરશે કે ક્યાં અને ક્યારે ભંડોળ છોડવું, આમ ગ્રામ પંચાયતની સત્તા છીનવી લેવામાં આવી છે. અમને આ બિલ દરેક રીતે ખોટું લાગે છે.
એનડીએના સાથી, એનડીએના પક્ષે પણ આ બિલ રાજ્ય સરકારો પર નાણાકીય બોજ નાખવાનો ઉલ્લેખ કરીને પ્રશ્ર્નો ઉઠાવ્યા છે. જો કે, તેઓ સરકારને ટેકો આપવા તૈયાર છે.