૨૦ વર્ષમાં વિમાન દુર્ઘટનામાં ૮,૭૭૮ લોકોના મોત, લગભગ ૯% કેસોમાં પાઇલટ્‌સ સંડોવાયેલા

હવાઈ મુસાફરી પહેલા કરતાં ઘણી સુરક્ષિત બની ગઈ છે, પરંતુ હવે ઉડ્ડયન ઉદ્યોગ માટે એક અલગ પ્રકારના ખતરા વિશે ચર્ચા થઈ રહી છે. આ ખતરો વિમાનમાં જ હોઈ શકે છે, એટલે કે પાયલોટ જાણી જાઈને વિમાનને નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. તાજેતરની ફ્લાયદુબઈ ઘટનાએ ફરી એકવાર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે વિમાન અને સેંકડો મુસાફરોને પાયલોટ દ્વારા ઇરાદાપૂર્વકના પગલાંથી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવા.

ઇન્ટરનેશનલ એર ટ્રાન્સપોર્ટ એસોસિએશનના ડેટા અનુસાર, ૨૦૦૫ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન, વાણિજ્યિક ઉડ્ડયનમાં ૨૭૦ જીવલેણ અકસ્માતો થયા હતા, જેના પરિણામે ૮,૪૭૦ લોકો વિમાનમાં સવાર હતા. અન્ય મૃત્યુઆંક ઉમેરવાથી આ આંકડો ૮,૭૭૮ પર પહોંચે છે. દરમિયાન, વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ અનુસાર, આ જ સમયગાળા દરમિયાન, વિમાન અકસ્માતોમાં ઓછામાં ઓછા ૮૦૦ મૃત્યુ થયા હતા જેને યુએસ અધિકારીઓએ પાયલોટની ઇરાદાપૂર્વકની કાર્યવાહીને જવાબદાર ગણાવી છે અથવા જ્યાં આવી કાર્યવાહીની પુષ્ટિ થઈ છે.

જાકે, સ્થાનિક તપાસ એજન્સીઓના તારણો દરેક કેસમાં યુએસ અધિકારીઓના તારણો સાથે મેળ ખાતા નથી. કેટલાક અકસ્માતોની અંતિમ તપાસ હજુ પૂર્ણ થઈ નથી. આમાં ૨૦૧૪ મલેશિયા એરલાઇન્સ સ્ૐ૩૭૦ ક્રેશ, ૨૦૨૨ ચાઇના ઇસ્ટર્ન ક્રેશ અને ૨૦૨૫ એર ઇÂન્ડયા ક્રેશનો સમાવેશ થાય છે. ત્રણેય કિસ્સાઓમાં, યુએસ અધિકારીઓએ ઇરાદાપૂર્વકની કાર્યવાહીની શંકા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ સ્થાનિક તપાસ હજુ સુધી આવા અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી નથી.

૨૦૧૫નો જર્મનવિંગ્સ ક્રેશ એકમાત્ર કેસ છે જેને સત્તાવાર રીતે ઇરાદાપૂર્વકનો ક્રેશ માનવામાં આવે છે. કો-પાયલટે ફ્રેન્ચ આલ્પ્સમાં ઇરાદાપૂર્વક વિમાન ક્રેશ કર્યું હતું, જેમાં ૧૫૦ લોકો માર્યા ગયા હતા. આંકડા મુજબ, છેલ્લા બે દાયકામાં વૈશ્વિક હવાઈ મુસાફરીમાં આશરે ૩૭%નો વધારો થયો છે, જ્યારે ૨૦૦૫ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન વાણિÂજ્યક ઉડ્ડયનમાં મૃત્યુની સંખ્યામાં ૩૫%નો ઘટાડો થયો છે. સામાન્ય વિમાન અકસ્માતોમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ ઇરાદાપૂર્વકના અકસ્માતોની અસર હવે વધુ સ્પષ્ટ થઈ રહી છે.આ કારણોસર, એરલાઇન્સ, નિયમનકારો અને વિમાન ઉત્પાદકો હવે ફક્ત તકનીકી નિષ્ફળતાઓ અથવા પાઇલટની સરળ ભૂલો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા નથી. પાઇલટ સ્ક્રીનીંગ, કોકપીટ સલામતી, માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ટેકનોલોજીઓ પર પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે જે જા જરૂરી હોય તો ઇરાદાપૂર્વક પાઇલટ ગેરવર્તણૂકને અટકાવી શકે છે. તાજેતરની ફ્લાયદુબઈ ઘટનાએ ફરી એકવાર આ ભયને ઉજાગર કર્યો છે. તેથી, વિમાન સલામતીનો પ્રશ્ન હવે ફક્ત યાંત્રિક નિષ્ફળતાઓને રોકવાનો નથી, પરંતુ કોકપીટમાં રહેલા માનવી દ્વારા ઇરાદાપૂર્વક વિમાનને જાખમમાં મૂકવાની શક્્યતાને રોકવાનો પણ છે.