સરંઘચાલક ડૉ. મોહન ભાગવતે ભોપાલના શિવનેરી ભવનમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ દ્વારા આયોજિત ’ી શક્તિ સંવાદ’ કાર્યક્રમમાં સંબોધન કર્યું. રાજ્ય સંઘચાલક અશોક પાંડે અને વિભાગ સંઘચાલક સોમકાંત ઉમાલકર મંચ પર હાજર હતા. સંવાદનું વાતાવરણ ગંભીર, વિચારશીલ અને આત્મનિરીક્ષણથી ભરેલું હતું. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ નારી તુ હી નારાયણી ની ભાવના પર કેન્દ્રિત હતો.
સરસંઘચાલક ડૉ. મોહન ભાગવતે કહ્યું કે જ્યારે આપણે સભ્ય સમાજની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે મહિલાઓની ભૂમિકા આપમેળે કેન્દ્રિય બની જાય છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આપણો ધર્મ, આપણી સંસ્કૃતિ અને આપણી સામાજિક વ્યવસ્થા ફક્ત મહિલાઓના કારણે જ સુરક્ષિત છે. તેમણે કહ્યું કે તે સમય વીતી ગયો છે જ્યારે મહિલાઓ ફક્ત સુરક્ષાના કારણોસર ઘરમાં જ સીમિત હતી. આજે, પુરુષો અને ીઓ બંને સંયુક્ત રીતે પરિવાર અને સમાજને આગળ ધપાવે છે, અને તેથી, બંનેનું જ્ઞાન આવશ્યક છે.તેમણે કહ્યું કે મહિલાઓને સશક્તિકરણ કરવું, તેમને તકો પૂરી પાડવી અને તેમને વૈચારિક રીતે જ્ઞાન આપવું એ સમયની જરૂરિયાત છે. આ પ્રક્રિયા પહેલાથી જ શરૂ થઈ ગઈ છે, અને મહિલાઓ સમાજના દરેક ક્ષેત્રમાં પ્રગતિ કરી રહી છે, પરંતુ તેને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.
લવ જેહાદ પર બોલતા, સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે તેને રોકવાના પ્રયાસો સૌપ્રથમ આપણા પોતાના ઘરો અને પરિવારોમાંથી શરૂ થવા જોઈએ. આપણે વિચારવું જોઈએ કે આપણા પરિવારની એક દીકરી કેવી રીતે અજાણી વ્યક્તિનો શિકાર બની. તેમણે આ માટે પરસ્પર વાતચીતનો અભાવ જવાબદાર ગણાવ્યો. જ્યારે પરિવારમાં નિયમિત વાતચીત થાય છે, ત્યારે ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને પરંપરામાં ગૌરવ સ્વાભાવિક રીતે જ વિકાસ પામે છે.તેમણે કહ્યું કે આ માટે ત્રણ સ્તરે પ્રયાસો જરૂરી છે: પ્રથમ, પરિવારમાં સતત વાતચીત. બીજું, છોકરીઓમાં સાવધાની અને સ્વ-બચાવ કેળવવો. ત્રીજું, આવા ગુના કરનારાઓ સામે અસરકારક કાર્યવાહી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે સામાજિક સંસ્થાઓએ આવી પ્રવૃત્તિઓથી વાકેફ રહેવું જોઈએ અને સમાજે સામૂહિક પ્રતિકારમાં ઉભા થવું જોઈએ, તો જ ઉકેલ મળશે.લિંગ ભેદભાવ અને દમન અંગે સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારોનો ઉલ્લેખ કરતા, મોહન ભાગવતે કહ્યું કે પશ્ર્ચિમી સમાજમાં, લગ્ન પછી ીનું સ્થાન નક્કી થાય છે, જ્યારે ભારતીય પરંપરામાં, માતૃત્વ દ્વારા ીનું સ્થાન વધુ ઉન્નત થાય છે. માતૃત્વ આપણા મૂલ્યોનો મુખ્ય ભાગ છે.
તેમણે કહ્યું કે આધુનિક્તાના આડમાં લાદવામાં આવી રહેલું પશ્ર્ચિમીકરણ એક આંધળી જાતિ છે. તેથી, બાળપણથી જ આપણે બાળકોને જે મૂલ્યો આપી રહ્યા છીએ તેના પર ગંભીરતાથી વિચાર કરવો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ીઓએ પોતાનું રક્ષણ કરવા માટે સશક્ત બનવું જોઈએ, કારણ કે આપણી પરંપરાઓ ીઓને મર્યાદિત કરતી નથી, પરંતુ તેમને સશક્ત બનાવે છે અને અસાધારણ બનાવે છે. રાણી લક્ષ્મીબાઈ જેવા ઉદાહરણો ટાંકીને તેમણે કહ્યું કે ભારતીય ીઓએ દરેક યુગમાં શક્તિ અને હિંમત દર્શાવી છે. પરિવાર વ્યવસ્થા વિશે બોલતા, સરસંઘચાલકએ કહ્યું કે મહિલાઓ પરિવારમાં પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવે છે, કારણ કે તેઓ પાલનપોષણ કરનાર અને સર્જક છે. તેમણે કહ્યું કે પરંપરાગત રીતે, પૈસા કમાવવા અને મર્યાદિત સમય માટે પૂરો પાડવો એ પુરુષોની જવાબદારી રહી છે, પરંતુ મહિલાઓએ હંમેશા સમગ્ર પરિવારનું સંચાલન કરવાની જવાબદારી લીધી છે. પરિવારમાં સંતુલન, કરુણા અને વ્યવસ્થા જાળવવી મુખ્યત્વે મહિલાઓની જવાબદારી છે. તેથી, મહિલાઓ પરિવાર વ્યવસ્થાને અસરકારક બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, અને સમાજના અન્ય સભ્યોએ આમાં સહયોગ કરવો જોઈએ.
સ્વનિર્ભર જીવનશૈલીની ચર્ચા કરતા તેમણે કહ્યું કે મહિલાઓ સમાજ અને રાષ્ટ્રને સ્વ-ભાવના પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે. જેમ મહિલાઓ ઘરના સ્વમાં ભૂમિકા ભજવે છે, તેમ તેમણે દેશના સ્વમાં પણ એ જ ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ. માનસિક તણાવ અને આત્મહત્યા જેવા વિષયો પર બોલતા, મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ઘરમાં કોઈ એકલું ન અનુભવે તે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. પોતાનુંપણું ન હોવાને કારણે એકલતા આવે છે, જે માનસિક તણાવનું મુખ્ય કારણ છે. તેમણે બાળકો પર અશક્ય લક્ષ્યો લાદવાનું ટાળવાની સલાહ આપી અને કહ્યું કે તેમના હિતોને સમજવું અને તેમને પ્રગતિની તકો આપવી જરૂરી છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે જીવનનો અર્થ સફળતા કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. ભાગવતે પોતાના પઠેયામાં કહ્યું કે ગુલામીનો યુગ સમાપ્ત થઈ ગયો છે અને ભારત હવે માનસિક ગુલામીમાંથી બહાર આવી રહ્યું છે. વિશ્ર્વ આજે ભારત તરફ જોઈ રહ્યું છે, અને ભારત તે ભૂમિકા માટે પોતાને તૈયાર કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે દેશની વસ્તીના લગભગ ૫૦ ટકા મહિલાઓ છે. મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ સમાજ અને રાષ્ટ્ર માટે કામ કરી રહી છે, પરંતુ ઘણી મહિલાઓ હજુ પણ આ પ્રક્રિયામાં સામેલ નથી. આવી મહિલાઓને પ્રબુદ્ધ કરવા માટે,આ હાંસલ કરવા માટે ખાસ પ્રયાસો કરવાની જરૂર પડશે.