
આંધ્રપ્રદેશમાં સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં પછાત વર્ગો (ઓબીસી અનામત) ને ૩૪% અનામત આપવાના મુદ્દા પર રાજ્ય સરકારને સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી રાહત મળી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે અનામત સંબંધિત સરકારી આદેશોને રદ કરવાના હાઇકોર્ટના નિર્ણયને પડકારતી આંધ્રપ્રદેશ સરકારની અરજી ફગાવી દીધી. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે હાઇકોર્ટે આ મામલે ન્યાયી અભિગમ અપનાવ્યો છે. આ નિર્ણયથી સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં પછાત વર્ગો માટે અનામતના રાજ્ય સરકારના મોડેલને મોટો ફટકો પડ્યો.
જસ્ટીસ દીપાંકર દત્તા અને શીલ નાગુની બેન્ચે આંધ્રપ્રદેશ સરકારની અરજી ફગાવી દીધી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે હાઇકોર્ટે કેસની સુનાવણીમાં ન્યાયી અભિગમ અપનાવ્યો છે. રાજ્ય સરકારે હાઇકોર્ટના નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો, જેણે ગ્રામીણ અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં પછાત વર્ગો માટે ૩૪ ટકા અનામત આપતા બે સરકારી આદેશોને ફગાવી દીધા હતા. સુનાવણી દરમિયાન, બેન્ચે અનામત નક્કી કરવા માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ડેટાની સુસંગતતા પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.
રાજ્ય સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ મુકુલ રોહતગીએ દલીલ કરી હતી કે હાઇકોર્ટે ઉપલબ્ધ ડેટાને અવિશ્વસનીય ગણાવીને ફગાવી દીધો છે, જેમાં કોઈ નક્કર આધાર પૂરો પાડવામાં આવ્યો નથી. જસ્ટીસ દીપાંકર દત્તાએ પૂછ્યું હતું કે હાઇકોર્ટના નિર્ણયમાં શું ખોટું છે કે સરકાર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા યુનિફાઇડ ફેમિલી સર્વે ડેટા અપ્રસ્તુત છે. બેન્ચે સરકારને એ પણ સમજાવવા કહ્યું કે આ ડેટા પર શા માટે આધાર રાખવો જોઈએ અને કયા કાયદા હેઠળ સર્વે હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. દલીલો સાંભળ્યા પછી, સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારની અરજી ફગાવી દીધી.
આંધ્રપ્રદેશ હાઇકોર્ટે અગાઉ સરકારી આદેશો નંબર ૧૦૫ અને ૧૦૬૫ ને રદ કરી દીધા હતા, જેમાં સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં પછાત વર્ગો માટે ૩૪ ટકા અનામતની જોગવાઈ હતી. તેના નિર્ણયમાં, હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ વ્યવસ્થા ૫૦ ટકા અનામત મર્યાદાને વટાવી રહી છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ૧૯૯૨ના સીમાચિહ્નરૂપ ઇન્દ્ર સાહની વિરુદ્ધ ભારત સંઘ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે નક્કી કરેલી ૫૦ ટકા મર્યાદાનું પાલન કરવું આવશ્યક છે.
હાઇકોર્ટે તેના નિર્ણયમાં એમ પણ કહ્યું હતું કે ૫૦ ટકાથી વધુ અનામત લાગુ કરવા માટે જરૂરી પ્રયોગમૂલક અને ચકાસણીયોગ્ય ડેટા રજૂ કરવામાં આવ્યો ન હતો. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, રાજ્ય સરકાર સાબિત કરી શકી નથી કે વધારાની અનામત આપવા માટે જરૂરી તથ્યગત આધાર અસ્તીત્વમાં છે. પરિણામે, અનામત અંગેના સરકારી આદેશોને રદ કરવામાં આવ્યા.